Τετάρτη, 3 Ιουλίου 2019

Το καλειδοσκόπιο των ματιών της Μαρίας Σμαράγδας Σκούρτα Για την έκθεση «Υποθετικές Ανακατασκευές Ιστορίας και Μνήμης» στο Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων (1 έως 14-7-2019).


«Η σημερινή πραγματικότητα αποτελεί προέκταση, σε διαφορετικό βαθμό, και άλλων εμπειριών πολύ παλαιότερων. Την τρέφουν οι περασμένοι αιώνες, την τρέφει όλη η ιστορική εξέλιξη που έχει ζήσει η ανθρωπότητα μέχρι σήμερα. Το γεγονός ότι το παρελθόν κατέχει τόσο σημαντική θέση μέσα στο παρόν, δεν πρέπει να μας φανεί παράλογο, μολονότι έχουμε όλοι την αυθόρμητη τάση να βλέπουμε τον κόσμο που μας περιβάλλει σα να διαρκούσε όσο η δική μας εξαιρετικά σύντομη ζωή».[1]

Πάμπολλες φορές έχουμε αναρωτηθεί «τι εικόνα αντίκρυζαν οι κάτοικοι της Ζακύνθου», εκείνη την τρομερή μέρα του Αυγούστου του 1953, όταν η γη δονούνταν συθέμελα από τις εσωτερικές της οδύνες και στη συνέχεια, όταν πετούσαν και στριφογύριζαν στον αέρα τ’ αποκαΐδια περίτεχνων υφασμάτων,  ξυλόγλυπτων τέμπλων, ασημένιων επενδύσεων εικόνων και ζωγραφισμένων μορφών Αγίων, πάνω σε μουσαμάδες, τοιχογραφίες και σελίδες χιλιάδων βιβλίων, που στροβιλίζονταν ψηλά και στη συνέχεια έπεφταν απαλά στο έδαφος, μεταμορφωμένα σε άλλη υλική μορφή, χωρίς βάρος και με ακαθόριστο σχήμα, αναγεννημένα μέσα από την ολική καταστροφή σε μια νέα διάσταση και προορισμένα να ζήσουν σε άλλο χωροχρόνο.
Την απάντηση στη βασανιστική ερώτηση την δίνει η θέαση των έργων της κ. Μαρίας Σμαράγδας Σκούρτα, με τίτλο: «Υποθετικές Ανακατασκευές Ιστορίας και Μνήμης», τα οποία εμπνεύστηκε από αγιογραφίες, ξυλόγλυπτα πλαίσια, μικρογραφημένα χειρόγραφα, άμφια και λεπτομέρειές τους, σε έργα της Επτανησιακής Σχολής, την εμπειρία των οποίων είχε μέσα από τις αναστηλωμένες μετασεισμικές εκκλησίες και τα Μουσεία της πόλης: Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων, Εκκλησιαστικό Μουσείο Ιεράς Μονής Αγίου Διονυσίου και Μουσείο Ζακύνθου.
Στα έργα αυτά, η κ. Σκούρτα, συνθέτει μέσα στην περιορισμένη δισδιάστατη φόρμα, ένα σύμπαν πολύχρωμο, πολυδιάστατο, πλούσιο σε προεκτάσεις πνευματικές, που αποζητά όχι μόνο τα μάτια , αλλά και το μυαλό μας, και μας ενισχύει την βεβαιότητα ότι όλος αυτός ο Επτανησιακός Πολιτισμός δεν χάθηκε. Μετασχηματισμένος σε νέα ύλη, αναδιατυπωμένος μέσα από την εικαστική γλώσσα, μεταμορφωμένος μέσα από το καλειδοσκόπιο των ματιών της, είναι εδώ και συνεχίζει να ζει, δίπλα μας και μέσα μας.
Μένει σ’ Εμάς η επιλογή, παίρνοντας ερεθίσματα από τα αριστουργήματα του Παρελθόντος να τον εντοπίσουμε, για να χτίσουμε το νέο Παρόν, με δυναμισμό και γνώση.
Η θέαση των έργων της κ. Σκούρτα στο Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων, κρίνεται απαραίτητη για να γίνει το έναυσμα, αλλά και η έμπνευσή μας.




[1] Fernand Braudel, Η Γραμματική των πολιτισμών, εκδ. Μ.Ι.Ε.Τ. 

Δευτέρα, 1 Ιουλίου 2019

O «Tάλως» του Γυρίου. (Για την παράδοση της Κινητής Βιβλιοθήκης στο ορεινό χωριό Γύρι από την Εθελοντική Ομάδα Ζακύνθου Κυριακή 30 Ιουλίου 2019)

Αγαπητοί Φίλοι,

Για την πολυσχιδή δράση της Εθελοντικής Ομάδας Ζακύνθου δεν χρειάζεται να αναφέρω κάτι, καθώς όλοι παρακολουθούμε την άοκνη προσπάθειά της να ευπρεπίσει, να καθαρίσει, να διορθώσει, να περισώσει, να διατηρήσει ένα σωρό στοιχεία που αφορούν την Ζακυνθινή ψυχή, που νοσεί από την  αδιαφορία και την εγκατάλειψη και παραδίδεται χωρίς όρους στην άναρχη τουριστική ανάπτυξη.
Δεν μπορώ όμως να κλείσω τα μάτια και να προσπεράσω την τελευταία της πρωτοβουλία να προσφέρει κινητές βιβλιοθήκες στα χωριά του νησιού, των οποίων οι κάτοικοι έχουν συνηθίσει να παραλαμβάνουν συνήθως χρεωστικά εκκαθαριστικά της Εφορείας, σακούλες σκουπιδιών και εποχούμενους σε δίτροχα και τετράτροχα τουρίστες.
Και ο λόγος είναι απλός: αγαπάω τα βιβλία, ζω μέσα σ΄ αυτά και υποστηρίζω την  φυσική επαφή μαζί τους, την οποία δεν υποκαθιστά το πάτημα των πλήκτρων του υπολογιστή και το άγγιγμα της οθόνης αφής των smart phones μας.
Η παράδοση μάλιστα της πρώτης κινητής βιβλιοθήκης στο εκ μητρός μου συγγενές Γύρι και η παραλαβή από τους φίλους, της οικείας πια διαδικτυακής Ομάδας «Γύρι Προφήτης Ηλίας», τους οποίους και ευχαριστώ για την αποψινή πρόσκληση, σημειολογικά μου φέρνει στο νου μυθολογικές αναφορές, που με γεμίζουν αισιοδοξία για τα απελπιστικά που συμβαίνουν στο νησί μας αυτόν τον καιρό, τις οποίες θα επιχειρήσω να μοιραστώ μαζί σας.
Πριν όμως, ανατρέχοντας σε δύο πηγές της Ζακυνθινής Ιστοριογραφίας, τον λεξικογράφο Λεωνίδα Χαρ. Ζώη (1865-1956) και τον δάσκαλο Αντώνιο Μπισκίνη (1846-1911), αξίζει να ενσκήψουμε στις πληροφορίες που μας παραδίδουν για το χωριό, που μας φιλοξενεί απόψε, και να εντοπίσουμε τη συμβολική αξία της κίνησης της Εθελοντικής Ομάδας να ξεκινήσει τη διανομή των Βιβλιοθηκών από εδώ.
Έτσι λοιπόν βασιζόμενοι στο «Λεξικόν Ιστορικόν και  Λαογραφικόν Ζακύνθου»[1], του πρώτου και στο «Πρώται Γνώσεις Φυσικής και Πολιτικής ΓΕΩΓΡΑΦΙΑΣ μετά ΠΑΤΡΙΔΟΓΡΑΦΙΑΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ»[2], του δευτέρου, πληροφορούμαστε ότι η λέξη Γύρι προέρχεται από το ελληνικό ίωρος=γώρος-ορεινό χωρίο, όρος, ενώ στο «Χρονικό» του, ο Διον. Βαρβιάνης, σημειώνει ότι, η ονομασία προήλθε εκ παραφθοράς της λέξης Υρία, αρχαία ονομασία της Ζακύνθου.
Τα όρια του χωριού, κατά το Ζώη είχαν ως εξής: «Α: βουνό  Κέντρος και τα κτήματα Μωραΐτη, Δ: βουνό Λυρογιάννης μέχρι το βουνό  Μπαφάκη, Ν: ανεμόμυλοι του Π. Ξένου, και Β: το δάσος του Βερτζάγια μέχρι τα άγρια κτήματα του Νικολ. Καρρέρ. Στο άνω χωριό σωζόταν το 1544 ναός του Αγ. Ηλία. Απείχε δε από της πόλεως τετράωρον, έχον δημοτικόν σχολείον, τηλεγραφείον και 178 κατοίκους». Σημειωτέον ότι το Λεξικό εκδόθηκε το 1963.
Από τον Μπισκίνη πληροφορούμαστε ότι, το Γύρι ανήκε στο Δήμο Ναφθίων, τον έναν από τους δύο ορεινούς Δήμους, (ο άλλος είναι ο Δήμος Ελατίων) και συγκεκριμένα: «Άνωθεν του Λούχα περί το εν τέταρτον της ώρας ανατολικώς της ακρωρείας Γαητανά κείται το Γύρι εντός κοιλάδος περιεχούσης σταφιδαμπέλους και χωράφια. Η κοιλάδα αυτή κείται σε ύψος 550 μέτρων και είναι δηλ. το υψηλότερον κατοικημένον μέρος της νήσου. Προς το ανατολικό μέρος του χωρίου υπήρχε άλλοτε μικρά συνοικία καλουμένη Καμπιωτέικα. Σε αυτή σώζονται τα ερείπια ναού. Στην περιφέρεια του χωρίου Γύρι δεν υπάρχουν ελαιόδεντρα. … Προς Βορρά της κοιλάδος Γύρι είναι βουνό καλούμενον Κουφάλα, πλησίον τούτου υπήρχε άλλοτε το αρχαίον Γύρι. Η θέσις του καλείται ήδη Επάνω Γύρι. Ανατολικώς δε τούτου είναι οι ακρώρειες του όρους Κακή Ράχη (ύψους 680μ.)».
Συμπερασματικά το Γύρι είναι το ψηλότερο κατοικημένο σημείο του νησιού μας και η ονομασία του σχετίζεται τόσο με τη θέση όσο και με την παραφθορά της αρχαίας ονομασίας «Υρία».
Για να ξαναγυρίσουμε στο σήμερα: η επιλογή της Εθελοντικής Ομάδας του συγκεκριμένου τόπου σημειολογεί την αρχή μίας δράσης που ξεκινά από την κορυφή και εξακτινώνεται σε κάθε γωνιά του νησιού μας, πατώντας μάλιστα στην αρχαία ιστορία και ανατρέποντας την εισβολή κάθε επίδοξου κατακτητή που προσπαθεί να αλώσει το παρόν ξεριζώνοντας το παρελθόν μας και ξεραίνοντας τις ρίζες μας.
Η ενθουσιώδης, ζεστή, φιλόξενη, πολύχρωμη και πολυεπίπεδη γιορτή που έστησε ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού, αποδεικνύει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ότι η καλή σπορά πέφτει σε γόνιμο έδαφος.
Και αυτό μας γεμίζει αισιοδοξία.
Αναφορικά με τη μυθολογική αναφορά που έχει και ο τίτλος της αποψινής μου ομιλίας θα ήθελα να θυμίσω ότι  ο Τάλως ήταν ο γιγάντιος, ανθρωπόμορφος και με σώμα από χαλκό μυθικός φύλακας της Κρήτης, που τον κατασκεύασε ο θεός Ήφαιστος και τον χάρισε στο βασιλιά Μίνωα. Ο Πλάτωνας τον θεωρεί υπαρκτό πρόσωπο, αδελφό του Ροδάμανθυ, που ήταν φύλακας των νόμων μέσα στην πόλη. Ο Μίνωας ανέθεσε το ίδιο καθήκον στον Τάλω για τις άλλες περιοχές της Κρήτης. Ο Τάλως περνούσε τρεις φορές τον χρόνο από όλα τα χωριά της Κρήτης, επιβλέποντας την εκτέλεση των νόμων και σύμφωνα με τον μύθο είχε προικιστεί με καταπληκτική ευκινησία, πράγμα που του επέτρεπε να φτάνει ταχύτατα σε όλα τα σημεία του νησιού. Λέγανε μάλιστα πως ήταν φτερωτός. Δεν είχε όπλα, ήταν όμως ικανός να τα βάλει μόνος του με οποιονδήποτε στόλο. Έδιωχνε, με κομμάτια βράχων που εκσφενδόνιζε από τη στεριά τους ξένους που επιχειρούσαν να αποβιβαστούν στο νησί.
Αγαπητοί Φίλοι,
Νομίζω ότι οι σημειολογικές συγγένειες είναι προφανείς.
Προσοχή όμως.
Ο Τάλως είχε ένα αδύναμο σημείο στο σώμα του: ένα χάλκινο καρφί στερέωνε τη μοναδική του φλέβα, που ξεκινούσε από τον αυχένα και κατέληγε στον αστράγαλό του. Το μπρούντζινο σώμα του κρατιόταν ζωντανό από το ιχώρ, το ολύμπιο αίμα που έρεε μέσα στην φλέβα αυτή. Η Μήδεια, με ξόρκια και τάζοντάς του αθανασία, ξεγέλασε τον απονήρευτο Τάλω, ο οποίος έβγαλε μόνος του το χάλκινο καρφί από τους αστραγάλους του, με αποτέλεσμα να χυθεί  όλο το «αίμα» του στη γη και ο ίδιος να σωριαστεί κάτω χωρίς ζωή πια.

Ας ευχηθούμε ότι δεν θα ξεγελαστούμε από τη Μήδεια και θα ποτίζουμε το δέντρο με τον καρπό της γνώσης, που η Κινητή Βιβλιοθήκη της Εθελοντικής Ομάδας, φύτεψε απόψε στο Γύρι.
Η γνώση της δικής μας δύναμης, της δύναμης του εθελοντισμού, είναι το δικό μας ιχώρ.
Σας ευχαριστώ!



[1] τόμος Α΄, Ζάκυνθος 1963 α΄ έκδοση & β΄ έκδοση 2013, σελ. 142.
[2] 1897 α΄ έκδοση & 1997 β΄ έκδοση, σελ. 96-97.

Τρίτη, 25 Ιουνίου 2019

Προλόγισμα σε εκδήλωση για Καρρέρ - Πνευματικό Κέντρο Ζακύνθου, Σάββατο 22-6-2019


Κυρίες  και Κύριοι,
Σας καλωσορίζω απόψε, στην εκδήλωση που το Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων οργάνωσε, για να εορτάσει την Παγκόσμια Ημέρα Μουσικής, που εορτάζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, από 21-23 Ιουνίου 2019, με την «Ευρωπαϊκή Γιορτή της Μουσικής», θεσμό, ο οποίος κλείνει φέτος τα 20 χρόνια του.
Στο Μουσείο Σολωμού, σώζεται, το μεγαλύτερο μέρος των χειρογράφων του Παύλου Καρρέρ (1829-1896), τα οποία διασώθηκαν από την καταστρεπτική σεισμοπυρκαγιά του 1953, χάρη στις προσπάθειες του ακούραστου Νικολάου Βαρβιάνη, καθώς και τα Απομνημονεύματα του συνθέτη, που σταματούν απότομα τη διήγηση μετά τον Απρίλιο του 1887.
Στις 29 Νοεμβρίου 1978, κατέθεσε στο Αρχείο του Μουσείου τα έργα που είχε συνθέσει εμπνεόμενος από το νησί μας ο Διονύσιος Βισβάρδης (1910-1999). Τον Ιούνιο του 2014, η κόρη του συνθέτη, Ράνια Βισβάρδη, ολοκλήρωσε τη δωρεά, προσφέροντας στο Μουσείο τα υπόλοιπα έργα του συνθέτη.
Ένας άλλος σημαντικός συνθέτης, τα έργα του οποίου βρίσκονται στη Βιβλιοθήκη του Μουσείου, είναι ο Αλέκος Ξένος (1912-1995). Ο Ξένος καταθέτει στο Μουσείο Σολωμού, σε δύο δωρεές, μία το 1971 και μία δεύτερη το 1972, αντίτυπα με παρτιτούρες των έργων του, οι οποίες αξιοποιούνται τόσο από καθηγητές της μουσικής του νησιού μας όσο και από ερευνητές της Μουσικής, που ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την επτανησιακή μουσική.
Τον Αύγουστο του 2014 η Πέγκυ Πεπελάση – Λάγιου δώρισε στο Μουσείο το μαντολίνο του πρόωρα χαμένου Δημήτρη Λάγιου (1952-1991), αλλά και προσωπικά αντικείμενα, εκδόσεις, χειρόγραφα, οπτικούς δίσκους (CDs), προγράμματα συναυλιών και φυλλαδίων. Η ίδια δώρισε φωτοανατυπωμένες παρτιτούρες του Μίκη Θεοδωράκη με συνθέσεις του για το Διονύσιο Σολωμό και τον Ανδρέα Κάλβο.
Ιδιαίτερο ράφι στη Βιβλιοθήκη του Μουσείου αποτελούν οι συνθέσεις που αφορούν μελοποιημένα ποιήματα  του Εθνικού Ποιητή. Ένα από αυτά μάλιστα εκτίθεται στην Αίθουσα Σολωμού στην προθήκη με τα κειμήλια από τα Ψαρά. Πρόκειται για το επίγραμμα «Εις  την Καταστροφήν των Ψαρών», τονισθέν υπό Ιωάννου Τσακασιάνου. Στο Μουσείο σε ξεχωριστή προθήκη εκτίθεται και άλλα έργα του Τσακασιάνου καθώς επίσης και το πιάνο του.
Θα ήταν μεγάλη παράλειψη η μη αναφορά των εξειδικευμένων βιβλίων για την επτανησιακή μουσική: για το τετράφωνο λαϊκό τραγούδι, την «αρέκια», για την εκκλησιαστική μουσική, η οποία διαμορφώνεται τοπικά σ’ ένα καθαρά ζακυνθινό ιδιόμελο σύστημα, για την όπερα, που ανθίζει μέσα στο κλίμα του ρομαντισμού της Ευρώπης του 19ου αιώνα, για τις Φιλαρμονικές μας, μέσα από τα βιβλία των: Λεωνίδα Ζώη, Παναγιώτη Χιώτη, Ντίνου Κονόμου, Νίκια Λούντζη, Στέλιου Τζερμπίνου, Γιάννη Βίτσου, και τόσων άλλων, που σίγουρα θα παραλείψω ακούσια, και τα οποία μπορεί ο μαθητής- σπουδαστής- ερευνητής, να μελετήσει στη Βιβλιοθήκη του Μουσείου.
Και τέλος: η αποκλειστική προσφορά των μουσικών εκδόσεων – παραγωγών του Σωματείου των «Φίλων», μερικών μάλιστα από τις οποίες τις έχουμε και σε ψηφιακή μορφή μετά από τη μετατροπή των εξαντλημένων δίσκων βινυλίου  σε δίσκους ακτίνας (CD) και συγκεκριμένα των:
1.                 Σπύρου Καψάσκη (1909-1967), Τραγουδούσε η Ζάκυνθος, του 1992
2.                 Σπύρου Καψάσκη, Τραγουδούσε η Επτάνησος, του 1993
3.                 Τζώρτζη Κωστή (1870-1959), Οι σερενάτες, του 1992 και
4.                 Έντεχνα Επτανησιακά τραγούδια του ΙΘ΄ αι. που τραγουδά η Κική Μορφωνιού.
Το σημαντικότερο έργο που γίνεται στο Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, τα τελευταία χρόνια είναι η ψηφιοποίηση των Αρχείων του Παύλου Καρρέρ. Εδώ και δύο χρόνια ο πιανίστας Διονύσης Σεμιτέκολος, μελέτησε και εκτέλεσε - ορισμένα κομμάτια για πρώτη φορά - στο κοινό της Ζακύνθου τα έργα του συνθέτη για πιάνο.
Οι μέχρι στιγμής πέντε «μικρές συναυλίες» ξεκίνησαν από τις αρχές του 2018 και συνεχίζουν…
·                    Ιανουάριος ’18: «Έργα για τέσσερα χέρια», Διονύσης Σεμιτέκολος και Βέρα Στραβοπόδη στο πιάνο, και παρουσίαση του έργου της ψηφιοποίησης από την Διευθύντρια του Μ. Σ. & Ε. Ζ. Κατερίνα Δεμέτη (η εκδήλωση παρουσιάστηκε και στη Κεφαλονιά στα πλαίσια του ΙΑ΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, τον Μάιο του ίδιου έτους),
·                    Ιούνιος ’18 και Ιανουάριος ’19: «Έργα της Ιταλικής περιόδου, Α′ και Β′ μέρη» με τη συμμετοχή του Συγκροτήματος Υακίνθη σε χορούς εποχής και επεξηγηματική εισήγηση από τον Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Ιδρύματος του Μ. Σ. & Ε. Ζ. Ιωάννη Στεφ. Παπαδάτου,
·                    Μάιος του ’19: «Τα χρονολογημένα χειρόγραφα, Α′ μέρος», με επεξηγηματική εισήγηση από τον Α′ Αντιπρόεδρο του Δ. Σ. του Ιδρύματος Διονύση Σέρρα.

Απόψε έχουμε την χαρά να παρακολουθήσουμε το δεύτερο μέρος της παρουσίασης των χρονολογημένων έργων Καρρέρ.
Όλες αυτές οι εκδηλώσεις, εντάσσονται επίσης και στους εορτασμούς για την συμπλήρωση 190 χρόνων από την γέννηση του Παύλου Καρρέρ (12/5/1829). Όπως είναι γνωστό, το ελληνικό κοινό λάτρεψε τον Καρρέρ αφού έργα του ανέβαιναν τόσο στα Επτάνησα, στην Ελλάδα, αλλά και σε όλες τις ελληνικές παροικίες του εξωτερικού. Πολύ καιρό μετά το θάνατό του, ως το 1930 περίπου, οι όπερές του Μάρκος Μπότσαρης και Κυρά Φροσύνη, αλλά και οι Ελληνικές μελωδίες του, με επί κεφαλής τον Γέρο Δήμο, γνώρισαν δημοτικότητα πραγματικά μοναδική στα χρονικά της μουσικής μας ιστορίας.
Για την αποψινή βραδιά ευχαριστούμε τον Δήμο Ζακύνθου για την παραχώρηση της αίθουσας.
Επίσης θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Ιωάννη-Πορφύριο Καποδίστρια για τον σχεδιασμό της αφίσας και όλων των digital artworks για όλες τις εκδηλώσεις μας, τα οποία μας έφεραν στην πρώτη σελίδα της αναζήτησης στο instagram για τους εορτασμούς της Παγκόσμιας Ημέρας Μουσικής.
Ευχαριστώ τέλος και όλους εσάς που είχατε το σθένος να αψηφήσετε τον καύσωνα και το ενδιαφέρον να είσαστε απόψε εδώ μαζί μας.




Πέμπτη, 20 Ιουνίου 2019

«Ο σκηνοθέτης Μαθιός» Studio Art ΙΡΙΔΑ Τετάρτη 19 Ιουνίου 2019

Ανασκαλεύοντας το προσωπικό μου αρχείο διαπίστωσα ότι η γνωριμία με το Μαθιό Γιαμαλάκη – Μαρτζώκη ξεκινάει εδώ και μια δεκαετία κι έχω μιλήσει για το ζωγραφικό του έργο ήδη τρεις φορές: το 2011 στον κινηματογράφο «Φώσκολο», το 2013 στην «Ίριδα» και το 2016 στον «Κόκκινο Βράχο», με αφορμή την έκδοση του αυτοβιογραφικού του βιβλίου, ενώ το Μάιο του ίδιου χρόνου επιμελήθηκα ειδικό αφιέρωμα γι’ αυτόν στο 21ο τεύχος του περιοδικού «Τέχνης Λόγια», που διανεμόταν δωρεάν με την εφημερίδα «ΗΜΕΡΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ».


Θα μπορούσε να πει κανείς ότι είχα εξαντλήσει το κεφάλαιο «Μαθιός».
Έλα όμως που και πάλι ο Μαθιός ενέσκηψε στο νησί μας και με προ-κάλεσε με αντικείμενο τούτη τη φορά τα φιλμ του και την αποψινή προβολή στον νέο χώρο της «Ίριδας»;
Αλλά πώς μπορεί κανείς να αντισταθεί σε έναν άνθρωπο όπως ο Μαθιός;

Επίμονος, διεκδικητικός, ασυμβίβαστος, έτοιμος να εκραγεί ανά πάσα στιγμή για τα κακώς κείμενα που βλέπει γύρω του, για εκείνα που βιώνουμε καθημερινά εμείς εδώ στο νησί των Ποιητών και να κάνει τη γόνιμη κριτική του.
Όπως προχθές τη Δευτέρα, που με τη μηχανή του κατέγραφε το συλλαλητήριο για την κατάντια των θαλασσών μας, μπροστά από το Λιμεναρχείο.

Ας πιάσω λοιπόν το νήμα από αυτή τη σκηνή, όπου ο Μαθιός τρύπωσε ανάμεσά μας για να καταγράψει την αλήθεια και το ψέμα μας, για να μιλήσει με τη δική μας τη φωνή για εκείνα που πρέπει να διορθωθούν και κυρίως για να μας υποδείξει τη μεγάλη μας δύναμη, εάν κατορθώσουμε να αποβάλουμε τα πρέπει και τα μη, και να πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας, διεκδικώντας αυτό που μας αξίζει.
Έτσι έκανε πάντα με το φακό του, από το 1968 και μετά, όπου για πρώτη φορά δημιούργησε τη σειρά ντοκιμαντέρ για τη Δικτατορία και την Αντίσταση στην Ελλάδα.


Σε όλη τη διάρκεια της ζωής του κατέγραφε με ρεαλισμό και εγρήγορση το κοινωνικό γίγνεσθαι μέσα στο οποίο ενοικούσε. «Στις ταινίες του, ο Μαθιός Γιαμαλάκης δανείζεται στοιχεία από το κίνημα του “Cinema Verite” ή «Σινεμά της Αλήθειας», που επικράτησε στα τέλη της δεκαετίας του ’50 και τη δεκαετία του ’60 και συνδύαζε τις νατουραλιστικές τεχνικές με την καταγραφή της πραγματικότητας», γράφει η Μαρία Κουζινοπούλου.
Και το έκανε με τέτοια επιτυχία, που φόρτωσε τις βαλίτσες του με πολλά βραβεία.
Για τα ντοκιμαντέρ που προανέφερα για την Αντίσταση αξίζει να αναφέρουμε τη βραβευμένη  από το Σουηδικό Ινστιτούτο Φιλμ μικρού μήκους ταινία «401» (1970), που είχε ως θέμα της το βασανιστήριο του Περικλή Κοροβέση στο 401 Στρατιωτικό Νοσοκομείο.
Ακολούθησαν περισσότερα από 70 ντοκιμαντέρ μικρού και μεγάλου μήκους, πολλά από τα οποία με ιστορικά θέματα, όπως η αποτυχημένη απόβαση της CIA  στην Κούβα  το 1961 («Ανάκριση στην Αβάνα», 1971) και το φοιτητικό γερμανικό κίνημα («Το σοσιαλιστικό φοιτητικό γερμανικό κίνημα-SDS στο Δ. Βερολίνο», 1968).
Όπως λέει ο ίδιος: «Όλα τα φιλμ μου έχουν ένα στοιχείο ερευνητικής δημοσιογραφίας. Μ΄ αρέσει να μιλάω με ανθρώπους και να τους κοιτάζω στα μάτια, να γυρίζω μόνος μου τις σκηνές, χωρίς πολλά φώτα. Έτσι πετυχαίνω την αμεσότητα», εξηγεί.
Η Σουηδική Τηλεόραση αποφάσισε να ανεβάσει τις ταινίες του Μαθιού στο Διαδίκτυο, προκειμένου να είναι εύκολα προσβάσιμες από το κοινό. Και γι΄ αυτό ο Μαθιός, λέει:  «Χάρηκα με την πρωτοβουλία αυτή. Δημιουργώ όχι μόνο για μένα, αλλά και για το κοινό. Το πνεύμα μου ανήκει σε όλους, όχι μόνο σε αυτούς που έχουν τα χρήματα να πληρώσουν».
Να μία ωφέλεια λοιπόν της δημοκρατίας του διαδικτύου, την οποία ελπίζουμε να αξιοποιήσει και το ελληνικό Κράτος.
Τα τελευταία χρόνια γίνεται προσπάθεια από το Κανάλι της Βουλής, να προβάλει κάποια φιλμ του μεταγλωττισμένα.
Ελπίζουμε να μπορέσουμε να δούμε το σύνολο του έργου του, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις αποτελεί ιστορική πηγή για γεγονότα και πρόσωπα, που σημάδεψαν τη νεοελληνική ιστορία.

Και όσο για τα τοπικά μας, ας ευχηθούμε το ντοκιμαντέρ του για τη ρύπανση στα νερά της Ζακύνθου να καταγράψει τελικά τη νίκη της συστράτευσης όλων μας απέναντι στα συμφέροντα των λίγων που κερδοφορούν εις βάρος μας και εις βάρος της ομορφιάς του ευλογημένου τόπου μας.

Τρίτη, 11 Ιουνίου 2019

Για την Έκθεση Ζωγραφικής των μαθητών της ΣΤ' Δημοτικού του 2ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου με τίτλο: «ΑΠΟ ΤΟ ΝΟΥ ΣΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ». Αυλή του Μ.Σ.&Ε.Ζ.- Δευτέρα 10 Ιουνίου, 7.00’ μ.μ.

«Πρέπει πρώτα με δύναμη να συλλάβει ο νους, κι έπειτα η καρδιά θερμά να αισθανθεί ό,τι ο νους εσυνέλαβε» [Στοχασμός του Ποιητή].
Αυτός ο Στοχασμός του Ποιητή αποτέλεσε το εφαλτήριο για να σχεδιαστεί η αποψινή «Έκθεση Ζωγραφικής» των μαθητών της «Στ’ Τάξης» του «2ου Δημοτικού Σχολείου Ζακύνθου», απέναντι από τα εναπομείναντα κιγκλιδώματα από τις εκκλησίες της προσεισμικής πόλης, ως αποτέλεσμα της εκπαιδευτικής δράσης με θέμα τη ζωή και το έργο του Διονυσίου Σολωμού, που πραγματοποιήθηκε μέσα στη σχολική χρονιά, που διανύσαμε.
     Είναι γνωστό ότι, τα τελευταία χρόνια, το Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων έχει αναπτύξει έντονη δραστηριότητα στον τομέα των εκπαιδευτικών προγραμμάτων αναπτύσσοντας, παράλληλα με τη λειτουργία του ως εκθεσιακού χώρου, και εκπαιδευτικά προγράμματα, τα οποία απευθύνονται σε όλες τις εκπαιδευτικές κοινότητες του νησιού μας.
Εκτός από το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, για το οποίο έχει σχεδιάσει ειδικά προγράμματα με στόχο την κατανόηση του έργου του Εθνικού μας Ποιητή, βασισμένα στα βιβλία της Γλώσσας της Α/θμιας και Β/θμιας Εκπαίδευσης, έχει δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στο μάθημα της Ιστορίας, των Εικαστικών, της Μουσικής, της Μελέτης Περιβάλλοντος, κ. ά,  αξιοποιώντας τις δυνατότητες, που η νέα τεχνολογία του παρέχει.
Απαραίτητη προϋπόθεση του σωστού διαλόγου που ένα μουσείο ανοίγει με την εκπαιδευτική κοινότητα, είναι να ξέρει  ο υπεύθυνος του μουσείου, τι γνωρίζουν οι μαθητές που το επισκέπτονται.
Τα διδακτικά εγχειρίδια που φιλοξενεί η εκπαιδευτική πλατφόρμα «Ψηφιακό Σχολείο» (http://ebooks.edu.gr/new/), τα οποία αναρτήθηκαν στο πλαίσιο του έργου «Ψηφιακή Εκπαιδευτική Πλατφόρμα, Διαδραστικά Βιβλία και Αποθετήριο Μαθησιακών Αντικειμένων», ένα έργο του Υπουργείου Παιδείας, που υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Υπολογιστών και εκδόσεων (ΙΤΥΕ)- «Διόφαντος», το διάστημα 2010-15, έδωσαν στον υπεύθυνο του Μουσείου, που σχεδιάζει τα εκπαιδευτικά προγράμματα, όλες τις απαραίτητες πληροφορίες για το τι γνωρίζουν οι μαθητές, που επισκέπτονται το Μουσείο.
          Τα προγράμματα αυτά σχεδιάζονται σε τρεις φάσεις:
       Η πρώτη είναι η φάση της προετοιμασίας πριν από την επίσκεψη στο χώρο του Μουσείου. Σε αυτήν ο εκπαιδευτικός συνεργάζεται με τον υπεύθυνο του Μουσείου και χαράζονται οι άξονες πάνω στους οποίους θα κινηθεί το πρόγραμμα. Στη φάση αυτή ο εκπαιδευτικός παραλαμβάνει από το Μουσείο το εποπτικό υλικό, που θα βοηθήσει τους μαθητές να προετοιμάσουν την επικείμενη επίσκεψη. Το υλικό αυτό περιλαμβάνει πληροφορίες για τη ζωή του Ποιητή, ποιήματα, φωτογραφικό υλικό, μελοποιήσεις έργων από τα CD του «Σωματείου των Φίλων του Μουσείου» και από το διαδίκτυο, φύλλα εργασίας.
     Στη συνέχεια ακολουθεί η επίσκεψη στο Μουσείο, όπου γίνεται αναλυτική ξενάγηση, και λύνονται οι απορίες των μαθητών, που προέκυψαν από τη μελέτη του σταλθέντος υλικού. Κατά την επίσκεψη εντοπίζονται τα στοιχεία εκείνα που σχετίζονται με το μάθημα για το οποίο αναπτύσσεται η σχετική δράση.
Για παράδειγμα για τη δράση που σχετίστηκε με το μάθημα των Εικαστικών, δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στις προσωπογραφίες του Ποιητή από την εφηβική και την ενήλικη φάση της ζωής του, που εκτίθενται στο Μουσείο. Στο μάθημα της Μουσικής, δόθηκαν μελοποιημένα ποιήματα του Σολωμού, ενώ στα μαθήματα Ξένων Γλωσσών (Αγγλικών-Ιταλικών), δόθηκαν ποιήματα, αλλά και το βιογραφικό σημείωμα του Ποιητή, στις αντίστοιχες γλώσσες, κ. ά.
     Το πρόγραμμα ολοκληρώνεται μέσα στην τάξη, όπου κατ΄ αρχήν συζητιέται η εμπειρία από την επίσκεψη  στο Μουσείο. Εκεί τα παιδιά καλούνται να αποτυπώσουν τη μορφή του Ποιητή και να εκφράσουν τα συναισθήματα από την επίσκεψή τους στο χώρο και να συζητήσουν πάνω στις γνώσεις που αποκόμισαν για τη ζωή και το έργο του.
     Στη συγκεκριμένη δράση με την καθοδήγηση της εκπαιδευτικού – εικαστικού κ. Νικόλ Κάπαρη, υπεύθυνης για το μάθημα στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Ζακύνθου, οι μαθητές ξεκινώντας από την προσωπογραφία του Βαν Γκογκ, γνώρισαν το συγκεκριμένο  είδος  κοσμικής ζωγραφικής («τι είναι το πορτραίτο;») και το μελέτησαν, αφού πρώτα γνώρισαν τα επιμέρους συστατικά του. Ειδικότερα ασχολήθηκαν με το ελεύθερο σχέδιο, έκαναν ασκήσεις χρώματος, σύνθεσης και τόνων και τέλος επέλεξαν το υλικό (τέμπερες ή μολύβι), με το οποίο συνέθεσαν το δικό τους έργο με θέμα τον Διονύσιο Σολωμό (!).
     Όλα τα έργα των παιδιών χαρακτηρίζονται από πρωτοτυπία και μοναδικότητα.
       Η ευαισθησία με την οποία προσέγγισαν τη μορφή του Εθνικού μας Ποιητή απηχεί την αγάπη με την οποία περιέβαλλε όλη τη δράση η εκπαιδευτικός κ. Νικόλ Κάπαρη, η οποία ενθάρρυνε τα παιδιά να δουλέψουν με ελευθερία και συγχρόνως με γνώση και σεβασμό για το θέμα.
          Τη συγχαίρουμε γι΄ αυτό και θα θέλαμε να επισημάνουμε τη χαρά μας για την όλη συνεργασία μας μαζί της.
      Ευχαριστούμε θερμά το Διοικητικό Συμβούλιο της Λέσχης «Ο Ζάκυνθος» και ιδιαίτερα τον κ. Γιάννη Κοπανά για την παραχώρηση των ταμπλώ, που εκτίθενται τα έργα των παιδιών.
             Η γνώση της ιστορίας και κατ’ επέκταση του τόπου μέσα στον οποίο ζούμε, δημιουργούμε και δραστηριοποιούμαστε, έρχεται και μέσα στις αίθουσες των Μουσείων. 
       Με τη βοήθεια εμπνευσμένων εκπαιδευτικών τα Μουσεία τροφοδοτούν τη γενική παιδεία στην πιο κοινή της μορφή, αφού γνωρίζουμε καλά μόνο ό,τι αγαπάμε.

Για εμάς αυτό είναι το στοίχημα και η πρόκληση.

Δευτέρα, 20 Μαΐου 2019

H έκθεση του Χρήστου Μπάρλου στο ELEON: 19-5-2019


Σε καιρούς έντονα αντικαλλιτεχνικούς, με  μοναδικό κριτήριο για τη θέαση  του κόσμου το κραυγαλέο, το συνθηματικό και το δήθεν πολιτικά ορθό, η αποψινή έκθεση του Χρήστου Μπάρλου, στο φιλόξενο χώρο του Atlantica Eleon Grand Resort and Spa, στο Τραγάκι Ζακύνθου, έρχεται με την εικαστική της παρέμβαση να εκπλήξει ευχάριστα και να λειτουργήσει αναζωογονητικά για τους κοινωνούς της.
Δύο χρόνια μετά την έκθεση των ζωγραφικών του έργων στο ΠΟΡΤΟΚΑΛΙ (8-3-2017), ο Χρήστος συνεχίζει να πειραματίζεται με τα πινέλα και να διευρύνει τη θεματική του.

Σε πείσμα όσων πίστευαν ότι η ενασχόληση με τη ζωγραφική αποτέλεσε ένα καπρίτσιο της στιγμής, ο καλλιτέχνης απέδειξε ότι προχωράει γερά, ανιχνεύοντας βαθύτερα τον εικαστικό χώρο της επιφάνειας, έχοντας τη φαρέτρα του γεμάτη με τη γνώση της προηγούμενης δουλειάς του, που απαιτούσε μεγάλη σωματική και ψυχική δύναμη για να επιβληθεί πάνω στα φυσικά υλικά.
Τότε είχαμε διαπιστώσει ότι εμβαθύνοντας στη χειρονομιακή προσπάθεια της τιθάσευσης φυσικών υλικών, όπως η πέτρα και το ξύλο, και στο δέσιμό τους με το σίδερο, τον μπρούτζο και το χαλκό, ανέσυρε πνευματικά στοιχεία μέσα από την σύγκρουση του Ανθρώπου με τα στοιχεία της Φύσης. Μέσα από τη συγκεκριμένη τεχνική την ερμήνευσε, εντόπισε μέσα της αρχετυπικές μορφές και κατάφερε τέλος να απολιθώσει την ουσία της ύπαρξης.
Με τον πειραματισμό του στον χώρο της Ζωγραφικής και μάλιστα Ζωγραφικής μεγάλων διαστάσεων, μνημειακής, αναδιατύπωσε τα εκφραστικά όρια μεταξύ των δύο μορφών Τέχνης, Γλυπτικής & Ζωγραφικής, και εγκαινίασε το διάλογο με τις μορφές που εμπεριέχονται μέσα του.
Ο Χρήστος στράφηκε στον εσωτερικό του κόσμο, στα οράματά του, στις μορφές που στοίχειωναν τη σκέψη του.
Αυτές τις μορφές τις εξέφρασε πάνω σε μεγάλες επιφάνειες, με έναν τρόπο μοναδικό, χρησιμοποιώντας τα έντονα χρώματα των Φωβιστών ζωγράφων.
 Με μια εκφραστική που συναντάμε στην Ποπ Αρτ, οι μορφές του κοίταζαν και κοιτάζουν κατ’ ενώπιον.


Τα έντονα μάτια τους, παραπέμπουν στα πορτραίτα Φαγιούμ και περικλείουν ευαισθησία, τρυφερότητα, σκληρότητα, έρωτα, μουσικότητα, έντονη δύναμη.
Τότε ήταν οι γυναικείες μορφές που στοίχειωσαν τη σκέψη του και τότε είχε έρθει η ώρα να γεννηθούν. Ήταν οι μορφές που τον πίεζαν σε όλη τη διάρκεια της προηγούμενης καλλιτεχνικής του πορείας και που απαλλαγμένες από κάθε είδους διδακτισμό, τον ωθούσαν μέσα από τη συναισθηματική εγρήγορση στην καλλιτεχνική δράση.

Ανοίγοντας το κουτί της Πανδώρας της Ψυχής του, έκαναν την εμφάνισή τους, Μούσες και Θεές μαζί, με πρόσωπα, στα οποία φαινόταν η χαρμολύπη της σχέσης τους με το Δημιουργό.
Πορτραίτα που αποκτούσαν ρόλο γυναικείου Ιανού, τον απελευθέρωσαν από τη σχέση τους μαζί του και του έδωσαν τη συγχώρεση που είχε ανάγκη για να συνεχίζει να ζει και να δημιουργεί.
Σήμερα βλέπουμε ότι τα πρόσωπα αυτά ανέσυραν στην επιφάνεια και άλλα.
Έτσι ανάμεσα στα νέα έργα με γυναικείες μορφές που ακολουθούν την ίδια εκφραστική, κάνουν την εμφάνισή τους ανδρικές και παιδικές μορφές.

Πολλές από αυτές είναι μορφές αναγνωρίσιμες, που συνδέονται στενά με τον καλλιτέχνη και αποκαλύπτουν την αξιακή του σφαίρα. Για παράδειγμα μέσα από το πορτραίτο διάσημου νεοέλληνα  συγγραφέα, δίνει μεγάλη σημασία στην αξία της Φιλίας, που καταργεί τα καλλιτεχνικά σύνορα και παντρεύει την τέχνη του Λόγου με εκείνη της Εικόνας.
Άλλες πάλι λειτουργούν σαν σχόλιο σε καυτά θέματα, που βασανίζουν τον σύγχρονο κόσμο, όπως είναι το μεταναστευτικό. Έτσι στο πορτραίτο της «Μικρής Αφγανής» αποκαλύπτει μόνο το ένα μάτι. Το άλλο παραμένει μισοκρυμμένο, σαν να σχολιάζει την υποκρισία του πολιτισμένου κόσμου μας.


Όλες όμως έχουν ένα κοινό.
Η θέασή τους απαιτεί απόσταση για να τις δούμε.
Και αυτό είναι κατά την προσωπική μου γνώμη το μήνυμα των ζωγραφικών έργων του Χρήστου: πρέπει να πάρουμε απόσταση από τα πράγματα για να μπορέσουμε να δούμε το βάθος τους. Με την απόσταση κρύβονται οι διαφορές. Όσο πιο κοντά πλησιάζουμε τόσο περισσότερο βλέπουμε αυτά που μας χωρίζουν. Όσο πιο πολύ απομακρυνόμαστε τόσο οι διαφορές λειαίνονται.
Μήπως αυτό είναι και ένα σχόλιο για τις επικείμενες εκλογές;
Ας δούμε λοιπόν τα πράγματα από απόσταση. Ίσως τελικά ανακαλύψουμε περισσότερο αυτά που μας ενώνουν  και αφήσουμε πίσω αυτά που μας χωρίζουν... 


To κείμενο δημοσιεύτηκε και στην τοπική εφημερίδα ΕΡΜΗΣ, 7-6-2019, αρ. φύλλου 5529.

Τετάρτη, 13 Μαρτίου 2019

Το ασπρόμαυρο της πολυχρωμίας μία ερμηνεία για την αποχή στις Ευρωεκλογές.[1]




Τα 22 ασπρόμαυρα ψηφοδέλτια, με τα ονόματα των κομμάτων και των υποψηφίων τους Ευρωβουλευτών, που παραδόθηκαν στον επίδοξο ψηφοφόρο, λίγο πριν την λήψη της κρίσιμης απόφασης, σε μια εποχή έντονης σημειολογικής αναζήτησης των σημείων των καιρών και φυσικά του εκλογικού αποτελέσματος, αποτελούν ικανό θέμα διαπραγμάτευσης, για τη στήλη των ΕΠΙΛΟΓΩΝ του «ΕΡΜΗ», που διακρίνεται πλέον από μία τάση  εβδομαδιαίας περιοδικής παρουσίας.
Γιατί αν θεωρήσουμε ότι η γραφιστική απεικόνιση των λογοτύπων των υποψήφιων κομμάτων, που φυσικά δεν είναι ασπρόμαυρα, υπακούουν σε εικαστικούς νόμους, τότε ενδεχομένως θα ερμηνεύαμε γιατί κάποιοι από εμάς έκαναν εκείνη την επιλογή και κάποιοι άλλοι, την άλλη.
Άλλωστε η καλλιτεχνική θέαση του κόσμου έχει τόσο μεγάλη ποικιλία, που μπορεί από μόνη της να μας αποκαλύψει μία άλλη οπτική των πραγμάτων και να δούμε την καθημερινότητα πιο αισιόδοξα, καθώς οι λεπτές αποχρώσεις είναι αυτές που μπορούν να σπάσουν τη μονοχρωμία, οι οποίες ακόμα και αν παίζουν στη χρωματική γκάμα του ασπρόμαυρου ψηφοδελτίου για τις ανάγκες της κάλπης, μπορούν να διασφαλίσουν τη εύρυθμη λειτουργία μιας δημοκρατίας.
Έτσι: το σημείο, η γραμμή, το σχήμα, η διεύθυνση, ο τόνος, το χρώμα και η υφή, τα βασικά δηλαδή στοιχεία, που συνθέτουν το αλφάβητο της εικαστικής γλώσσας των υποψήφιων κομμάτων, μπορούν να λειτουργήσουν στον κατακερματισμένο κόσμο μας ως εκείνα τα δομικά στοιχεία που θα γεφυρώσουν μέσω της Τέχνης, τη διαίσθηση με τη νόηση, το χάος με την τάξη.
Γιατί μέσω αυτών, επιδρούν πάνω μας, νόμοι της Φύσης, και σε συνδυασμό με τις εν ενεργεία ψυχολογικές δυνάμεις μας, βλέπουμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας, και τελικά αποφασίζουμε για το προς τα πού και με ποιον θα πορευτούμε.
Έτσι η ευθεία γραμμή, που είναι η μικρότερη απόσταση ανάμεσα σε δύο σημεία, γίνεται για το μάτι μια γραμμή γεμάτη ταχύτητα, αποφασιστική και δυναμική.
Αντίθετα η κάθετη, μοιάζει να παλεύει ενάντια στη βαρύτητα, και δηλώνει απόφαση, θέση και ανάταση.
Η καμπύλη είναι μία γραμμή τρυφερή και ευαίσθητη. Η αβίαστη κίνησή της, εκφράζει το ανθρώπινο μέτρο, την ελευθερία.
Το τρίγωνο, αιχμηρό, με γωνίες που τρυπάνε, εκφράζει την ένταση, δηλώνει κατεύθυνση και οδηγεί.
Ο κύκλος, συγκεντρωμένος, τέλειος, συμβολίζει το ατέλειωτο, θυμίζει τη Γη, και εκφράζει προστασία.
Αλλά και τα χρώματα, που έχουν επιλέξει τα υποψήφια κόμματα, ξυπνούν την πιο κατάλληλη διάθεση για το σκοπό του σχεδίου τους. Γιατί γνωρίζουν καλά, ότι δεν είναι το μάτι μας που εξασφαλίζει αυτή την επιλογή, αλλά το ερευνητικό μυαλό, που ξέρει πώς να διεισδύει στις αμφισημίες της όρασης και σ’ αυτό το ερευνητικό μυαλό στοχεύουν.
Ο Ελβετός  Heinrich Wölfflin (1864-1945), ο μεγαλύτερος ίσως ιστορικός της τέχνης της προηγούμενης γενιάς, στο θεμελιώδες του σύγγραμμα «Βασικές έννοιες της Ιστορίας της Τέχνης», που δημοσιεύτηκε το 1915, υποστήριξε ένα μεθοδολογικό σύστημα, με τη βοήθεια του οποίου, είναι σε θέση να κρίνει κανείς όχι μόνο την ποιότητα του καλλιτεχνικού έργου, αλλά ν’ αναγνωρίσει τα ιστορικά γνωρίσματα της εποχής, μέσα από έναν συνδυασμό όμοιων καλλιτεχνικών στοιχείων.
Η άποψή του εκφράζεται τέλεια στη γνωστή του παρατήρηση, ότι η ουσία του Γοτθικού ρυθμού είναι εξίσου φανερή σ’ ένα μυτερό παπούτσι, όσο και σ’ έναν καθεδρικό ναό!
Όσο περισσότερο δηλαδή φορτίζεται ένα αντικείμενο με θρησκευτικά συναισθήματα, τόσο πιο δύσκολο είναι να το αντιληφθούμε οπτικά.
Μας μαγεύουν περισσότερο οι γοτθικοί ναοί, παρά τα γοτθικά παπούτσια, και η αιτία βρίσκεται όχι μόνο στην πολύπλοκη σύνθεσή τους, αλλά στο γεγονός ότι η ευσέβεια που αποπνέουν, μας κατακυριεύει.

Τι σκεφτόμαστε λοιπόν πίσω από το παραβάν ή καλύτερα, κάτω από ποιες δυνάμεις αποφασίζουμε;
Ας ευχηθούμε ότι η ανάλυση για το εκλογικό αποτέλεσμα της 7ης Ιουνίου, να μην εξαντληθεί στην ερμηνεία του φαινομένου «αποχή». Άλλωστε, όπως γράφτηκε και στο Μεσαιωνικό «Έπος του Ρόδου»:

Αυτός που θέλει μια εικόνα καλά να δει,
σ’ απόσταση πρέπει να είναι.
Γιατί όλα τα ελαττώματα, που βλέπουμε από κοντά
με την απόσταση εξαφανίζονται
Κι εκείνα που από μακριά θαυμάζουμε
Φαίνονται ωραία, αλλά χοντροκομμένα
Όταν από κοντά τα δει κανείς…



[1] EΡΜΗΣ, 12-6-2009