Τι ξεχώρισα από το 2025;

 

Περπατώντας στους δρόμους της χειμωνιάτικης πόλης μας και αντικρίζοντας το ένα μετά το άλλο τα κλειστά μαγαζιά, με τη σκέψη στο ερώτημα της ΗΜΕΡΑΣ για το «τι ξεχώρισα από το ΄25» για το φετινό επετειακό τεύχος,  η απάντηση έρχεται αβίαστα, καθώς τα μάτια της ψυχής μου γεμίζουν χρώματα, μουσικές και  παιδικές φωνές.

Γιατί οι δύο εικαστικές εκθέσεις που πραγματοποιήθηκαν το Μάιο του 2025, η μία στις αποθήκες του Σταφιδεργοστασίου της Ένωσης Αγροτικών Συνεταιρισμών και η άλλη στο Μουσείο Γρηγορίου Ξενόπουλου, πλαισιωμένες από εκπαιδευτικά προγράμματα, εργαστήρια χαρακτικής, workshops για τη φιλία και τη διαμεσολάβηση, συναυλίες κλασικής μουσικής, party με μουσικά συγκροτήματα, ομιλίες-διαλέξεις και θεατρικές παραστάσεις, αποκάλυψαν ότι, η θέαση του νησιού μας με τα μάτια σύγχρονων εικαστικών, μπορεί να δώσει μία άλλη εκδοχή για το ποια είναι η Ζάκυνθος σήμερα. 

   

     

Πρόκειται για εκείνη την εκδοχή που ακολουθεί την ιστοριογραμμή της καρδιάς μας, ακροάται τα όσα συμβαίνουν στον πλανήτη και τη χώρα μας, αφουγκράζεται κάθε τι αυθεντικό, και με σεβασμό στην παράδοση, στα έργα προγενέστερων & σύγχρονων δημιουργών, αλλά και στην υπέροχη φύση μας, δημιουργεί, αποτυπώνει, προτείνει, αυτό που μπορεί να μας πλημμυρίσει ελπίδα και να διώξει μακριά τις εικόνες του εγκαταλελειμμένου νησιού μας, που αναπνέει, ζει και υπάρχει μόνο για τους θερινούς μήνες.

Και για να γίνω πιο συγκεκριμένη θα ψηλαφίσω κάποιες ομοιότητες των δύο εκθέσεων, τα χαρακτηριστικά των οποίων οδηγούν στο παραπάνω συμπέρασμα.

·        Και οι δύο εκθέσεις πραγματοποιήθηκαν από εικαστικούς που δεν είναι ντόπιοι, είδαν όμως το νησί μας, εμπνεύστηκαν από το φως του, τη θάλασσα, την ιστορία του και με σύγχρονα εκφραστικά μέσα, μετασχημάτισαν την περιρρέουσα ατμόσφαιρα σε εικόνες.

·        Και οι δύο εκθέσεις ενεργοποίησαν μαθητές, εκπαιδευτικούς, γονείς και απλούς πολίτες, οι οποίοι, τόσο σαν επισκέπτες όσο και σαν συμμετέχοντες στα εργαστήρια που πραγματοποιήθηκαν, απέδειξαν ότι, ακόμα και χωρίς την παρουσία των Αρχών -οι οποίες, αν και προσκλήθηκαν και στις δύο, δεν τις επισκέφτηκαν ποτέ -  αποτελούν την κύρια δύναμη στην οποία στηρίζεται αυτό το νησί, είναι η μαγιά, το έρεισμα και η ελπίδα του.

·        Και οι δύο εκθέσεις έγιναν σε χώρους που για πρώτη φορά φιλοξενούσαν κάτι τέτοιο. Η έκθεση στο Σταφιδεργοστάσιο, αναπτυγμένη στους τοίχους, αλλά και στα μεγάλα κόκκινα κασόνια, που χρησιμεύουν για τη μεταφορά – αποθήκευση της σταφίδας, τα οποία σαν μεγάλα κομμάτια lego, δημιούργησαν τις επιφάνειες πάνω στις οποίες αναρτήθηκαν τα έργα, αλλά και η άλλη, μέσα στο Μουσείο-Σπίτι του Γρηγορίου Ξενόπουλου, το οποίο διέθεσε τη μοναδική αίθουσά του για να δημιουργήσει το δωμάτιο μέσα στο δωμάτιο, στο οποίο κρεμάστηκαν κυριολεκτικά από το ταβάνι, τα έργα, μάς άνοιξαν τα μάτια για την υποδοχή καινούργιων χώρων στο νησί, που μπορούν να λειτουργήσουν ως κελύφη πνευματικών αναζητήσεων, με πενιχρά μέσα, βάζοντας μόνο διάθεση, έμπνευση και δημιουργική φαντασία.

              

·        Και οι δύο εκθέσεις, βαπτίστηκαν από τους δημιουργούς τους με τίτλους που υπογραμμίζουν το αέναο της Τέχνης και κατά συνέπεια, την πνευματική μεταμόρφωση και αναδημιουργία.

Έτσι, τόσο η έκθεση της Ελίνας Τσινγκίρογλου (https://elinatsingiroglou.gr/elina/ ) , με τίτλο «Moving Souls / Κινούμενες ψυχές – Ταξίδι στο Χωροχρόνο», στο Σταφιδεργοστάσιο, από 8-18 Μαΐου, όσο και η έκθεση του Αλέξη Φραγκούλη (https://www.instagram.com/alexfragoulis_prints?igsh=eTdwN2dhZG1oM2Uy), με τίτλο «Επαναπροσδιορισμός», στο Μουσείο Γρηγορίου Ξενόπουλου, από 17-24 Μαΐου, πρότειναν μία εξερευνητική ανάγνωση του κόσμου, μέσα από την προσωπική του ο καθένας διαπραγμάτευση της τέχνης, που οδήγησε σε μια νέα εμπειρία επίσκεψης στους χώρους που εξέθεσαν.

Δύο απαραίτητες σημειώσεις:

Τα έργα που εκτέθηκαν στην πρώτη έκθεση ήταν πενήντα τρία, υπαινικτική αναφορά στο έτος - σταθμό, που σηματοδότησε τη νέα πορεία για την οικονομική, πνευματική και πολιτιστική εξέλιξη του νησιού μας.

Τα έργα που εκτέθηκαν στην δεύτερη έκθεση, αναδημιουργούσαν ξεχασμένα ή φαινομενικά «άχρηστα» υπολείμματα του φυσικού και τεχνητού περιβάλλοντος, τα οποία μέσα από την τεχνική του τυπώματος,  μετατρέπονταν σε ενεργά στοιχεία της σύνθεσης.

Της ίδιας σύνθεσης που καθημερινά, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους,  ο διοργανωτής της έκθεσης, ο  Σύλλογος Φίλων Ξενοπούλειου Παιδικής Βιβλιοθήκης (https://filoixenopouliou.blogspot.com/), προσπαθεί μέσα από τις δράσεις του να προσφέρει σε δεκάδες Ζακυνθινόπουλα.

Γι’ αυτό, αν και μόνο απογοήτευση φέρνει η χειμωνιάτικη βόλτα στην πόλη μας, η μνήμη μπορεί να μας ταξιδέψει σε αυτό που τα κλειστά παράθυρα και οι σφραγισμένες πόρτες κρύβουν: στην ψυχή που μέσα από την Τέχνη παραμένει θαλερή και ακμαία, αντιστεκόμενη στο νησί των δύο ταχυτήτων, εκείνο του θέρους και του άλλου, που κατοικούμε ολοχρονίς οι υπόλοιποι.

Άντε, καλή μας μας χρονιά, με περισσότερες εκθέσεις…

 

 

(Το κείμενο δημοσιεύτηκε  για την ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ 2025 της εφημερίδας 

ΗΜΕΡΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ, www.imerazante.gr, έτος 32ο ).

Για το νέο βιβλίο της Σπυριδούλας Κορακιανίτη «Η σωστή λάθος στιγμή. Εσύ ποια ιστορία θα διόρθωνες;».

 

Πριν από λίγο καιρό κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο της Σπυριδούλας Κορακιανίτη: «Η σωστή λάθος στιγμή. Εσύ ποια ιστορία θα διόρθωνες;», από τις εκδόσεις ΠΗΓΗ.

 Συναρπαστικό μέχρι την τελευταία του σελίδα, είναι ένα βιβλίο σύγχρονο, που κοιτάζει κατάματα τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο σημερινός άνθρωπος, οι νέοι, η τρίτη ηλικία, γεμάτο ανατροπές και ερεθίσματα για σκέψη, και με αισιόδοξο μήνυμα.

Γιατί παρ’ όλο που δεν διστάζει να αναφερθεί σε θέματα όπως η σωματική και ψυχολογική κακοποίηση, η αγωνία των νέων που κυνηγούν το μεροκάματο, ο αλκοολισμός, με εξαιρετικό τρόπο καταφέρνει να αναδείξει  τη γενεσιουργό αιτία πίσω από τις πράξεις των ηρώων της, εντοπίζοντας το ηθικό στοιχείο που κρύβουν όλοι μέσα τους. 

Με γρήγορη πλοκή που συντίθεται μέσα από σύντομες ιστορίες, παραθετικά γραμμένες, με λόγο άμεσο, καθημερινό και υποδειγματικά προσωποποιημένο -ανάλογα με τους  ήρωες που τον εκφέρουν- η Σ. καταθέτει  τη δική της συγγραφική πρόταση και μας προτείνει μια νέου είδους αναγνωστική εμπειρία.

Δεν γνωρίζω πόσο εύκολο είναι το βιβλίο της για όσους δεν έχουν κινητό τηλέφωνο, δεν επικοινωνούν μέσω μηνυμάτων, δεν έχουν  εξοικειωθεί με τον κόσμο των τηλε-διαγωνισμών, σίγουρα όμως είναι ένα βιβλίο που φέρνει στο προσκήνιο το μέλλον των ανθρώπινων σχέσεων, σε μία καίρια στιγμή για την ανθρώπινη επικοινωνία και επαφή.

Είναι εκείνη η στιγμή που θα σταματήσουμε να καταναλώνουμε ό,τι μας σερβίρουν και θα σκεφτούμε.

Θα σκεφτούμε  τις δικές μας πράξεις και τις πράξεις των άλλων γύρω μας, τη γενεσιουργό αιτία τους και τις συνέπειές τους.

Ίσως τότε να καταφέρουμε να  διορθώσουμε τη δική μας λάθος σωστή στιγμή.

Και ίσως αντιληφθούμε και το λόγο που κάποια πολυδιαφημιζόμενα βιβλία στοχεύουν όχι να μας αφυπνίσουν, κάτι που η Σ. κάνει στο βιβλίο της από την πρώτη κιόλας σελίδα, αλλά να μας αποκοιμίσουν γλυκά.

Γι’ αυτό  και συνιστώ ανεπιφύλακτα να το διαβάσετε, μοιραζόμενοι μαζί μου την απόλαυση ενός βιβλίου που διαβάζεται απνευστί.

           

Παρουσίαση βιβλίου Διονυσίας Μούσουρα - Κυριακή 3 Αυγούστου 2025 - Θεατράκι πλατείας Σολωμού

 

Αγαπητοί Φίλοι,

Κυρίες & Κύριοι,

Όταν το χειμώνα έλαβα στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο το βιβλίο της Διονυσίας «Από την ομίχλη του Χθες στις Αλήθειες του σήμερα», για να το επιμεληθώ φιλολογικά,  θαύμασα ακόμα μια φορά την ενέργεια, το σφρίγος, τη γνώση που δίνει η ωριμότητα, αλλά και την πλήρη συναίσθηση της παρακαταθήκης μιας ευγενικής ψυχής, που έχει στη διαδρομή της ζωής της συναντήσει πολλούς ανθρώπους, έχει ακροαστεί τις περιπέτειες και τα πάθια τους και έχει γίνει κοινωνός στις αναμνήσεις των προσωπικών τους βιωμάτων.

Αλλά σαν αναγνώστρια όλων της των πονημάτων και πολλές φορές με μεγαλύτερη ακόμα εμπλοκή σ’ αυτά, καθώς σε αρκετά με τίμησε με την ανάθεση της παρουσίασής τους, στη Ζάκυνθο και στη Μελβούρνη, με τη συζήτηση για το εξώφυλλο, τον τίτλο, τον εκδότη τους, το συντάκτη του οπισθόφυλλου κ.λπ., είδα ότι, το τελευταίο αυτό βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, διαφέρει από τα προηγούμενα.

Και η διαφορά έγκειται στην επίγνωση της συγγραφέως ότι ο χρόνος περνά, οι άνθρωποι βιώνουν τις δικές τους ιστορίες που χάνονται, αλλά δεν είναι ανεύθυνοι των όσων συμβαίνουν παγκόσμια.

Γιατί μπορεί στις 27 ιστορίες του βιβλίου να αναγνωρίσετε τα πρόσωπα της διπλανής πόρτας, στο χωριό και στην πόλη σας, αλλά αυτοί οι μικροί άνθρωποι, είναι εκείνοι που σμιλεύουν το πρόσωπο της ανθρωποσύνης μας, εκείνοι που μας δείχνουν, με τις σωστές και τις λάθος επιλογές τους, τι δρόμο να πάρουμε εμείς.

Είναι εκείνοι που μας παράδωσαν στην οικολογική καταστροφή, στους «άφρονες ηγέτες», που έζησαν, αγάπησαν, βίωσαν ήθη και έθιμα, που σήμερα χάνονται, αλλά και εκείνοι που χάραξαν πρωτοπόρες διαδρομές και μεγάλες ανακαλύψεις στον τομέα της επιστήμης.

Γι’ αυτό διαβάζοντας τις ιστορίες της, γραμμένες όχι με ενοχλητικό διδακτισμό, αλλά με τη δύναμη του παραδείγματος, μπορούμε να αφυπνιστούμε και να διορθώσουμε, όσο είναι καιρός, τα κακώς κείμενα, να διασώσουμε όσα χάνονται, να θυμηθούμε το πεπερασμένο της ανθρώπινης φύσης και να θέσουμε εαυτόν σε  τροχιά επούλωσης και δράσης.

Και αυτή είναι η αγωνία της Διονυσίας: να  καταγράψει, να διασώσει, να νουθετήσει και κυρίως να παραδώσει στη νεότερη γενιά, εμπειρίες ζωής, παθήματα ανθρώπων, ήθη και έθιμα που τείνουν να ξεχαστούν, και χτυπάει το κόκκινο καμπανάκι για τα όσα θα χαθούν ανεπανόρθωτα, εάν δεν αναλάβουμε εμείς σήμερα δράση.

Και είναι πολύτιμο και αυτό της το βιβλίο καθώς κατορθώνει με το μάτι της λαογράφου να φέρει στη βιβλιοθήκη μας όλα όσα τείνουν να ξεχαστούν, πολύτιμα για όσους τα έζησαν και αφυπνιστικά για όσους αφήνονται να τα λησμονήσουν.

Αποτελεί όμως και ένα φόρο τιμής στην ανθρώπινη δύναμη, που συνεχίζει να χαράζει πρωτοπόρες διαδρομές και που μέσα από τεράστιες δυσκολίες, ριζώνει στη νέα γη, προκόβει και υψώνει αειθαλή  κλαδιά. 

Γι’ αυτό, η Διονυσία, αφιερώνει το βιβλίο αυτό «στις επόμενες γενιές».

Κάποιος ίσως θα αναρωτηθεί: «πώς έχει το χάρισμα να το κάνει;».

Θα σας απαντήσω. Για τρεις λόγους.

Ο πρώτος είναι η επαγγελματική της δράση. Διδάσκοντας για πολλά χρόνια ελληνικά στα απογευματινά σχολεία της ελληνικής παροικίας της Μελβούρνης και στα Σαββατιανά Πολυγλωσσικά Σχολεία του Υπουργείου Παιδείας της Αυστραλίας, εργαζόμενη σαν ψυχιατρική διερμηνέας, επίσης, για δεκαετίες στα Ομοσπονδιακά και Πολιτειακά Υπουργεία της Αυστραλίας, σαν Επιμορφωτική Σύμβουλος στο Καρκινικό Συμβούλιο και στην Υπηρεσία Διαβητικών Αυστραλίας, ήρθε σε επαφή με τις ιστορίες πολλών ανθρώπων.

 Όπως μου είχε πει σε μία συνέντευξη για το περιοδικό ΤΕΧΝΗΣ ΛΟΓΙΑ, το Σεπτέμβριο του 2015: «Τα περισσότερα από τα διηγήματά μου, αναφέρονται σε υπαρκτά πρόσωπα και γεγονότα, ψυχασθενείς που για χρόνια έβλεπα και βλέπω, στη δουλειά μου. Φυσικά, είναι έτσι δοσμένα, ώστε να προστατεύεται στο έπακρο η ανωνυμία αυτών των ανθρώπων. Μολονότι, οι περισσότεροι μου το ζήτησαν οι ίδιοι να γράψω την ιστορία τους και μάλιστα επώνυμα! Όχι μόνον αυτό, αλλά κάποια άτομα, με πλησίασαν προσφέροντάς μου σεβαστά ποσά, ως ανταμοιβή, για να γράψω για τη ζωή τους. Κάτι φυσικά που ουδέποτε δέχτηκα.  Σε άλλα διηγήματα, όπως σε εκείνα στο βιβλίο «Γνεφολογήματα», αντλώ θύμησες για πρόσωπα, γεγονότα κ.λπ., από τα παλιά και μερικά είναι αυτοβιογραφικά».

Ο δεύτερος λόγος είναι η χώρα που την αγκάλιασε μετά τον ξεριζωμό από την πρώτη της πατρίδα και την οδήγησε να ανακαλύψει αυτό που πάντα είχε σαν φλέβα μέσα της και δονούσε τους παλμούς της καρδιάς της. Γιατί είναι ξεκάθαρο σε μένα, πως χάρις στην αγκαλιά της Αυστραλίας, η Διονυσία, κατάφερε να ξεκλειδώσει τον λογοτεχνικό της θησαυρό και να τον εκθέσει με τον γραπτό λόγο.

Από  την ίδια συνέντευξη πάλι, δεν μπορώ παρά να σας διαβάσω κάτι που θεωρώ εξαιρετικά επίκαιρο.

Στη ερώτηση: «Ποια είναι η γνώμη σου, Διονυσία, για την σημασία της πολυπολιτισμικής εκπαίδευσης σε έναν τόπο και μάλιστα στην Ελλάδα, που έχει τόσους μόνιμους πια κατοίκους από άλλες χώρες που ζουν και εργάζονται εδώ;», η απάντησή της αξίζει να μας προβληματίσει,  αναλογιζόμενοι τι συμβαίνει αυτή τη στιγμή στη Χώρα μας και στην μεταναστευτική πολιτική που εφαρμόζει.

 Είχε απαντήσει τότε η Διονυσία: «Πολύ φοβάμαι, Κατερίνα μου, ότι η Ελλάδα έχει πολλή δουλειά να κάνει ακόμα, αν ποτέ γίνει, για να προσπαθήσει να καλύψει τις γλωσσικές, θρησκευτικές και πολιτισμικές ανάγκες των μονίμων πια «μεταναστών» που βρίσκονται στη Χώρα.

Για να μπορέσω να αγγίξω και μόνο τη σημασία και σπουδαιότητα  διατήρησης της μητρικής γλώσσας και του πολιτισμού, ανθρώπων που για πολλούς και διαφόρους λόγους, υποχρεώθηκαν ή επέλεξαν να ζουν εκτός της πατρίδας τους, θα πρέπει να διαθέσουμε πολλές ώρες και πολύ μελάνι και χαρτί!

Γνωρίζω, ότι ο εδώ χώρος πολύ περιορισμένος, οπότε θα αρκεστώ μόνο να κάνω μια ερώτηση:

Πού και πώς θα ήταν σήμερα ο Απόδημος Ελληνισμός αλλά και η Ελλάδα, κι αριθμούμε κάμποσα εκατομμύρια, αν οι Χώρες υποδοχής, δεν μας επέτρεπαν να διατηρήσουμε και να μεταλαμπαδεύσουμε στις επόμενες γενιές, τη γλώσσα, τα ήθη και έθιμά μας και γενικά τον πολιτισμό μας; Μπορώ να το συνοψίσω σε λίγες λέξεις μόνο. Ένα τεράστιο, πολύτιμο κομμάτι του Ελληνισμού, θα είχε χαθεί για την Ελλάδα!».

Ο τρίτος και καθοριστικότερος λόγος, που απαντά στο ερώτημα: «πώς η Διονυσία έχει το χάρισμα να γράψει ένα τέτοιας ποιότητας βιβλίο», είναι οι ρίζες της.

Σε όλα τα βιβλία αναφέρεται πολύ σε αυτό το θέμα. Η μάνα, ο παπάκης, τα αδέλφια, το χωριό της, ο «Κραταιός Νόστος»,  που αποτελεί και τίτλο του πρώτου πεζογραφικού της βιβλίου (έκδοση του Πανεπιστημίου RMIT: Royal Melbourne Institute of Technology), το 2000, μπόλιασαν με πνεύμα την ψυχή της και την έκαναν ευνοϊκή παρατηρήτρια των μικρών και ασήμαντων, αλλά συγχρόνως και μεγάλων και καταλυτικών για τη ζωή ενός ανθρώπου.

Είναι οι ίδιες ρίζες που σήμερα προσπαθούμε να μπολιάσουμε, να φατσινάρουμε τα παιδιά μας, μέσα από θεατρικά και μουσικά σχήματα, όπως αυτό που θα ακούσετε σε λίγο, από χορευτικά συγκροτήματα, μέσα από επισκέψεις στα μουσεία και τα μνημεία μας, μέσα από το έργο συλλόγων & σωματείων, που μοχθούν καθημερινά να μεταδώσουν στα νέα παιδιά το λαϊκό πολιτισμό, μέσα από τις γεύσεις της παραδοσιακής μας κουζίνας, κόντρα στη μάστιγα του υπερτουρισμού.

 Και γι’ αυτό τούτο το βιβλίο της Διονυσίας Μούσουρα ξεχωρίζει, καθώς φροντίζει, με τον τρόπο της, αυτές τις ρίζες, να τις μεταδίδει στα εγγόνια της και σε όλους εμάς.

Την ευχαριστούμε γι’ αυτή της την προσφορά, της ευχόμαστε υγεία και περιμένουμε με ανυπομονησία και το επόμενο βιβλίο της.

Σας ευχαριστώ!

Το 53 της Ελίνας …

               Σε μια εποχή που η αριθμολογία παίζει περίεργα παιχνίδια -βλέπε το 57 (ψυχές που ζητούν απαντήσεις)-, το 53, που αποτελεί τον αριθμό των έργων που παρουσιάζονται στην έκθεση με τίτλο «Moving Souls / Κινούμενες ψυχές – Ταξίδι στο Χωροχρόνο», της Ελίνας Τσινγκίρογλου, θα μπορούσε να ερμηνεύσει το γιατί, το πότε και το πώς τα έργα αυτά συγκεντρώθηκαν στο νησί που ο Αύγουστος του ’53, σηματοδότησε τη νέα πορεία για την οικονομική, πνευματική και πολιτιστική εξέλιξή του.

            Το γιατί είναι η προσωπική επιλογή της εικαστικού, η οποία επιλέγει να εκθέσει σε ένα νησί, που παρόλο που δέχεται την πολυπολιτισμική κουλτούρα των χιλιάδων επισκεπτών του, εξακολουθεί να διατηρεί μια ερωτική σχέση με το πολιτιστικά βαρύ παρελθόν του, το οποίο επιβιώνει μέσα από το άρωμα της σταφίδας στις αποθήκες του Σταφιδεργοστασίου της Ένωσης και τα ήθη και έθιμα σε κάθε έκφανσή τους, θρησκευτική, λαϊκή ή κοσμική.

Το πότε είναι Σήμερα, καθώς ερμηνεύουν την ιδιαίτερη συγκινησιακή, διανοητική και μεταφυσική στάση της, η οποία αναζητά ένα νέο ξεκίνημα, ξαναβλέποντας και η ίδια όσα δημιούργησε, από το 2008 που ξεκίνησε την εικαστική της διαδρομή. Έτσι, χωρίζοντας τα έργα σε τρεις χρονικές περιόδους (2008-2013, 2013-2021, 2021 έως σήμερα), οι οποίες σηματοδοτούν την εικονική και ανεικονική φάση της, την ρεαλιστική και την αφαιρετική, οδηγείται και μας οδηγεί σε εκείνον τον κατάλληλο χρόνο όπου η Τέχνη γίνεται κατάφαση, αποδοχή και ένταση της ζωής.

                       

            Με αυτό τον τρόπο αντιλαμβανόμαστε το πώς, έργα με διαφορετική αφετηρία εναποτίθενται στην έκθεσή της κόβοντας τον ομφάλιο λώρο με το παρελθόν, και ξαναρχίζοντας μια καινούργια ζωή, αυτήν που της ευχόμαστε ολόψυχα να κερδίσει. Εδώ, στο νησί των Ποιητών, "εις τον πάτο της εικόνας πάντα η Ελλάδα με το μέλλον της. Από την αρχή ως το τέλος περνάνε από πόνον εις πόνον έως τον άκρον πόνο"[1]. Στον τόπο που χιλιάδες μετανάστες - Κινούμενες Ψυχές, έχοντας αφήσει πίσω τους τις πατρίδες τους έχουν πιάσει τη ζωή τους από την αρχή, ριζώνοντας, τεκνοποιώντας, δημιουργώντας. 

                  Τα 53 έργα της Ελίνας, με τις μνημειακές ή μικρότερες διαστάσεις τους και τους ποιητικούς τους τίτλους, με απλοχεριά καταθέτουν την ευαισθησία της ψυχής της, βασισμένα σε εκφραστικά στοιχεία διανοητικά, παρουσιάζοντας εναλλασσόμενες φάσεις ρεαλισμού και αφαίρεσης, όπως ακριβώς είναι η ζωή μας.

               Την ευχαριστούμε γι' αυτό και της ευχόμαστε καλή συνέχεια στο ταξίδι στο Χωροχρόνο .     

  

* Το κείμενο γράφτηκε για τον κατάλογο της έκθεσης.

---

[1] Δ. Σολωμός, Οι Ελεύθεροι πολιορκημένοι, Στοχασμοί του Ποιητή.

«Το μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας» ξεδίπλωσε τα μυστικά του στο Μουσείο Γρηγορίου Ξενόπουλου.

 

Ένα πρωτότυπο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, βασισμένο στη διαπλαστική παιδαγωγική μέθοδο του Ξενόπουλου και τις τεχνικές του Εκπαιδευτικού Δράματος, υλοποιήθηκε τους δύο τελευταίους μήνες του 2024, στους μαθητές της Ζακύνθου, στο Μουσείο Γρηγορίου Ξενόπουλου του Δήμου Ζακύνθου, με πρωτοβουλία του Συλλόγου Φίλων Ξενοπουλείου Παιδικής Βιβλιοθήκης (ΣΦΞΠΒ).

Το πρόγραμμα, το οποίο τέθηκε υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού, το οποίο και το ενέταξε στα εγκεκριμένα προγράμματα του προηγούμενου έτους, απευθύνθηκε σε μαθητές των τριών τελευταίων τάξεων του Δημοτικού και σε όλες τις τάξεις του Γυμνασίου και Λυκείου.

Τα μέλη της θεατρικής ομάδας ΖΥΜΩΣΙΣ, Τάσος Αβούρης και Αντώνης-Δαυίδ Παπαδάκης, υπό τις σκηνοθετικές κατευθύνσεις του Κωνσταντή Μουζάκη, ζωντάνεψαν το έργο του μεγάλου θεατρικού συγγραφέα και με την διδασκαλία της θεατρολόγου Έφης Λάζου, που για τις ανάγκες του προγράμματος έγινε Βαλέραινα, και την συνεπικουρία της Προέδρου του ΣΦΞΠΒ, νηπιαγωγού Αλεξάνδρας Κατσαΐτου, μύησαν τα παιδιά στο πνεύμα, το έργο και τη διαπλαστική παιδαγωγική μέθοδο του Γρηγορίου Ξενόπουλου, μέσα στο ίδιο του το σπίτι.

Οι μαθητές γνώρισαν τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που επηρέασαν τις επιλογές και τις πράξεις των ανθρώπων σε  άλλες εποχές και τις συνέκριναν με τη δική τους, προβληματιζόμενοι πάνω στο δίλημμα: Ιδανικά ή Ανάγκη.

Συμμετέχοντας ενεργά στην ιστορία της κοντέσας Βαλέραινας βοήθησαν στη λύση του προβλήματος μέσα από τις διαδραστικές τεχνικές του  Εκπαιδευτικού Δράματος και τους  ρόλους των «Συνεργατών της Διάπλασης» και του «Παυλάκη».

Εξασκήθηκαν στην καλλιέργεια «συνεργατικού ήθους, χαρακτήρα και ψυχής», όπως η παιδαγωγική του Ξενόπουλου υπαγόρευε για το ρόλο του σχολείου, και περιηγήθηκαν στο Μουσείο Ξενόπουλου και στη Βιβλιοθήκη, ασχολούμενοι με τα έργα του ως μικροί συγγραφείς και συνεργάτες.

Τέλος είχαν την ευκαιρία να εξοικειωθούν με τα τεκμήρια που σχετίζονται με το έργο: «Το μυστικό της κοντέσας Βαλέραινας», από το ψηφιοποιημένο αρχείο του Μουσείου Ξενόπουλου, προϊόν της περσινής δράσης του Μουσείου, με τίτλο: «Δημιουργία ψηφιακού αποθετηρίου και τεκμηρίωση αρχείου Ξενόπουλου για το Μουσείο Γρηγορίου Ξενόπουλου του Δήμου Ζακύνθου», το οποίο πάλι είχε εγκριθεί από το ΥΠ.ΠΟ.

Η δράση αποτυπώθηκε άρτια καλλιτεχνικά σε ένα τευχίδιο, που επιμελήθηκε ο Ιωάννης-Πορφύριος Καποδίστριας και οργάνωσε η Στέλλα Αντιόχου, τα κείμενα του οποίου συνέταξαν η Βασιλική Γκούγια, η Ευφροσύνη Λάζου και η υπογράφουσα, ενώ το ψηφιοποιημένο υλικό επέλεξε η Δήμητρα Ραφτοπούλου. 

Για ξεφύλλισμα, εδώ: https://simplebooklet.com/tBQjsPPxsrFn1kTXioU42X

Ο Δημήτρης Μαρκεσίνης βιντεοσκόπησε ένα από τα σχολεία που παρακολούθησαν το πρόγραμμα και με υπομονή επέφερε τις συνεχείς αλλαγές που του ζητούσαμε, πολλές φορές πιεστικά και σε ακατάλληλες ώρες, ενώ ο Μιχάλης Τσαούσης έντυσε αριστοτεχνικά με μουσική τις εικόνες, μουσική πρωτότυπη και απολύτως ταιριαστή με το πνεύμα του προγράμματος.

Ο μεγάλος θεατρικός συγγραφέας έγραψε για «Το μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας», πως «είναι έργο διδακτικό και καρποφόρο» και πως «αν οι Κυβερνητικοί και οι Σωματειακοί Σύμβουλοι ήταν σοφότεροι, πρακτικότεροι να πω καλύτερα, την Κοντέσσα Βαλέραινα θα διάλεγαν να πατρονάρουν, ώστε να την ιδεί στο Θέατρο κόσμος πολύς και να μάθει απ’ αυτή πώς πολεμά και πώς πεθαίνει στην ανάγκη ο ανώτερος άνθρωπος για τη συνείδησή του, τον όρκο του, την τιμή του, το Ιδανικό του».

Αυτά όμως είναι μία άλλη συζήτηση.

Είναι η συζήτηση που σχετίζεται με τις αξίες που θέλουμε να εμπνεύσουμε τους νέους.

Ο ΣΦΞΠΒ, συστηματικά και αθόρυβα, συνεχίζει να καλλιεργεί με τις δράσεις του στα παιδιά μας αξίες κι ευχόμαστε τη φετινή χρονιά να βρει ουσιαστική βοήθεια από την Πολιτεία.

Καλή χρονιά με πραγματική στήριξη σε όσα είναι ψυχωφελή για τα παιδιά μας.

 

Για τους "Αλησμονημένους"

 «…Σφιγγόταν ένας πλάι στον άλλο

και κάπου εφτυούσε καταγής.

Ω! πόσο βάσανο μεγάλο

το βάσανο είναι της ζωής!

Όσο κι ο νους να τυραννιέται,

άσπρην ημέρα δε θυμιέται…»

Οι Βαρναλικοί ήρωες του Θοδωρή Γράμψα, δεξιοτεχνικά παραστημένοι από τον Πέτρο Αυγερινό και το Θοδωρή Καμπίτση, έως τις 15 Δεκεμβρίου, στο Θέατρο του Σαρακινάδου, είναι η καλύτερη προετοιμασία για τις γιορτές που έρχονται.

Ένα δυνατό κείμενο και δύο ηθοποιοί που ισόρροπα υποστηρίζουν τους ρόλους τους, μέσα στο αισθητικά άψογο σκηνικό της Θάλειας Ξενάκη, ανοίγουν την ψυχή και τα μάτια μας, σε αυτό που επισυμβαίνει δίπλα μας.

Η πρωτότυπη μουσική του Γιάννη Παντάκη, που κεντάει κυριολεκτικά τις νότες του πάνω στις λέξεις, υποστηρίζει με θαυμαστό τρόπο ερμηνείες και νοήματα, γλυκαίνοντας την ψυχή μας και ακουμπώντας πάνω στην ευαισθησία των καταστάσεων.

Ακόμα και το εισαγωγικό βίντεο του Μιχάλη Σπίνου, εισάγει στον άχρονο τόπο, όπου εμείς αναγνωρίζουμε τη ζακυνθινή ύπαιθρο, αλλά θα μπορούσε να είναι οποιοδήποτε μέρος της ελληνικής υπαίθρου ή του διαμερίσματος της διπλανής πολυκατοικίας.

Γιατί «οι Αλησμονημένοι» είναι όλοι οι μοναχικοί άνθρωποι που έχουν εγκαταλειφθεί στη μοίρα τους, πρώτα από την ίδια την κοινωνία και έπειτα οι ίδιοι, από τους εαυτούς τους.

Συγχαίρουμε όλους τους συντελεστές και προτρέπουμε να δουν όλοι αυτή τη δυνατή παράσταση, πριν τα φώτα των γιορτών ανάψουν.

Αυτή είναι κατά τη γνώμη μου η πιο ψυχωφελής προετοιμασία…

Βιβλιοπαρουσίαση νέου πονήματος Γρηγόρη Ρουνμπάνη: «Τα νέα από την αποικία». Λέσχη “Ο ΖΑΚΥΝΘΟΣ”, Κυριακή 17-11-2024

 

          Κυρίες & Κύριοι,

Αγαπητοί Φίλοι,

          Ευρισκόμενη απόψε στην προνομιακή θέση του τρίτου ομιλητή, αισθάνομαι αρκετά χαλαρωμένη καθώς οι προηγούμενοι εκλεκτοί ομιλητές έχουν ήδη παρουσιάσει λεπτομερώς το αξιόλογο βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, πράγμα που με κάνει περισσότερο ελεύθερη να ξεδιπλώσω τη δική μου προσέγγιση, χωρίς να φοβάμαι ότι θα φύγετε από την αποψινή παρουσίαση με λειψή την εικόνα του.

          Έτσι, αφού προ-δηλώσω τη χαρά μου που ξανασυναντιέμαι με ένα ακόμα βιβλίο του Γ.Ρ. μετά την Εταιρεία (εκδόσεις Ταξιδευτής, 2013), σπεύδω να αναφέρω ότι Τα νέα από την αποικία, μέσα στις 455 σελίδες τους και στα 13 κεφάλαια, συμπυκνώνουν με λόγο εναργή, παλλόμενο κι ελκυστικό, τα σημαντικότερα γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας τους τελευταίους δύο αιώνες.

          Μη απεκδυόμενος την επαγγελματική του ταυτότητα ο παλαίμαχος δημοσιογράφος, μας φέρνει τι άλλο; ΤΑ ΝΕΑ. Και μάλιστα με ένα λόγο χειμαρρώδη, υπεύθυνο, με θέση και άποψη για τα ιστορικά γεγονότα και τα πολιτικά τεκταινόμενα.

Καλός γνώστης της συμπυκνωμένης γραφής, αποφεύγει τις περιττολογίες και σαν να γράφει είδηση για την εφημερίδα, αναλαμβάνει να μας ταξιδέψει στο χρόνο, με οδηγούς, από τη μια πλευρά την βιβλιογραφική εντρύφηση σε έγκυρες, επιστημονικές εκδόσεις και πηγές και από την άλλη, όταν πρόκειται για τα πιο πρόσφατα γεγονότα, την προσωπική του εμπειρία και επαφή, με πρόσωπα και καταστάσεις.

Για τo πρώτo, φτάνει να ρίξουμε μια ματιά στις παραπομπές, που βρίσκονται στο τέλος του βιβλίου για να καταλάβουμε την ολιστική έρευνα που έχει κάνει, ενώ για το δεύτερο, είναι υπεύθυνος για το σαράκι της ζήλειας που αισθανόμαστε, όταν πληροφορούμαστε για όλα αυτά τα πρόσωπα που γνώρισε και τα γεγονότα που βίωσε από κοντά.

Κι αν δεν ήταν ο Γρηγόρης που ξέρουμε και τον βλέπουμε το πρωί του Σαββάτου στη λαϊκή, θα λέγαμε το δίχως άλλο, πως πρόκειται για έναν βαθύ ανατόμο της νεότερης πολιτικής ιστορίας του τόπου, που πίνει τον καφέ του κάθε πρωί στον Εθνικό Κήπο, ατενίζοντας την προτομή του εθνικού μας Ποιητή, συνομιλώντας μαζί του.

Γιατί το βιβλίο που παρουσιάζουμε απόψε έχει αρετές.

Αρετή 1^η: Είναι γραμμένο με γεγονοτολογική ακολουθία από την εποχή του Καποδίστρια έως σήμερα, χωρίς ιστορικά κενά, επιλέγοντας χειρουργικά το σημαντικό, διακρίνοντας το από το ασαφές, το συγκαλυμμένο, με παρρησία και ελευθεροστομία. Ακόμη και τα γεγονότα που πλήγωσαν ανεπανόρθωτα την ελληνική ψυχή, είναι εδώ, δοσμένα στον αναγνώστη, για να θυμηθεί, να προβληματιστεί, να σκεφτεί.

Αρετή 2^η: Είναι γραμμένο διαπιστωτικά, με στόχο την καταγραφική παρουσίαση των γεγονότων χωρίς να ζητάει από τον αναγνώστη να απεκδυθεί τα πολιτικά του πιστεύω. Ο βασικός καμβάς όμως είναι το επίγραμμα του Δ. Σολωμού: «Δυστυχισμένε μου λαέ καλέ και αγαπημένε. Πάντα ευκολόπιστε και πάντα προδομένε».

Αρετή 3^η: Είναι γραμμένο σε γλώσσα απλή, χωρίς βερμπαλισμούς και ρητορείες και σε ωραία ελληνικά. Αν μου επιτρέπετε, λάτρεψα τη χρήση του ξεχασμένου υπερβατού σχήματος, το οποίο αποδεικνύει την καλλιτεχνική του τάση να κεντάει τις λέξεις πάνω στον καμβά της φράσης, χωρίς να ξεχειλώνουν οι προτάσεις του, αλλά με δύναμη, αυτοτέλεια και περιεκτικότητα.

Αρετή 4^η: Είναι γραμμένο σε ύφος λιτό, πυκνό, αλλά ζωντανό και οικείο. Το κείμενο κερδίζει πολύ με την παράθεση διαλόγων, πρωτοπρόσωπης αφήγησης, αλλά και προσωπικών βιωμάτων, με γλυκόπικρο χιούμορ. Το τελευταίο το διαπιστώνουμε κυρίως στους τίτλους των κεφαλαίων και των υποκεφαλαίων, τα οποία, αν και επεξεργάζονται ένα τόσο μεγάλο ιστορικά χρονικό διάστημα, είναι ευσύνοπτα και καθόλου κουραστικά. Έτσι, όταν τελειώνει το ένα, θέλουμε να περάσουμε, να «ρουφήξουμε», θα έλεγα, αμέσως, στο επόμενο.

Αρετή 5^η: Είναι γραμμένο για να διαβάζεται, αλλά είναι γραμμένο και για να αναγιγνώσκεται. Δοκιμάστε να το διαβάσετε δυνατά. Δοκιμάστε να το διαβάσετε σε κάποιον άλλον. (Τι ωραία που περάσαμε, Τάκη!).Τι θα κερδίσετε; Πέραν της απόλαυσης της ακρόασης μιας γλώσσας μεστής νοημάτων, θα κερδίσετε τον διάλογο που θα ξεκινήσετε με τον συνακροατή σας. Αυτός θα σας δώσει την ευκαιρία να προβληματιστείτε, να αποφορτιστείτε από τα όσα πληροφορείστε για τις διαχρονικές περιπέτειες της πατρίδας μας και πιθανά να προβείτε σε δυνητικές αποφάσεις στις επόμενες εκλογές.

Αρετή 6^η: Είναι γραμμένο με στόχο να πληροφορήσει, να ενημερώσει, να νουθετήσει, χωρίς διδακτισμό και τιμωρητική διάθεση. Γιατί είναι μεν διδακτική η επανάληψη των λαθών (πάλι εδώ ο Σολωμός, θα πούμε ότι τα έγραψε όλα.

Στροφές 10 & 11, από τον Ύμνο εις την ελευθερία:

Μοναχή το δρόμο επήρες

και ξανάρθες μοναχή.

Δεν είν΄εύκολες οι θύρες,

 

αν η χρεία τες κουρταλεί.

 

 

Άλλος σού έκλαψε εις τα στήθια,

αλλ’ ανάσασιν καμιά·

άλλος σού έταξε βοήθεια

και σε γέλασε φρικτά.

Αλλά είναι διδακτική τόσο όσο να ενεργοποιεί τη σκέψη του αναγνώστη όχι για να αποδώσει ευθύνες. Είναι δε τόσο εύστοχη η επιμελής καταγραφή των ποσοστών των Κομμάτων στις διάφορες εκλογικές αναμετρήσεις, που από μόνη της παρουσιάζει ανάγλυφα τις μετακινήσεις της εκλογικής δύναμης, τους νεοπρόβλητους κομματικούς σχηματισμούς, τις αίωλες, ευκαιριακές συνεργασίες, καθώς επίσης και τις σταθερές εκείνες που διαχρονικά βρίσκονται στο πλευρό του λαού και της εργατικής τάξης.

Αρετή 7^η: Είναι γραμμένο με κέφι, διάθεση και αγάπη, ένα βιβλίο που άνθισε μέσα στον κύκλο των ανθρώπων, που με ζεστασιά τον περιβάλλουν και πίστεψαν στο εγχείρημά του, τα ονόματα των οποίων θα διαβάσετε στον επίλογο του βιβλίου. Ξεχωρίζω μόνο το όνομα της Λίλας, καθώς δεν θεωρώ καθόλου κοινότυπο να αναφέρω, πως πίσω από όλες μας τις δραστηριότητες, ο σύντροφός μας στηρίζει, ενεργοποιεί και εμπνέει.

Σκέφτομαι ότι εδώ ταιριάζει πολύ, αυτό που είχα συμπεριλάβει στην παρουσίαση της Εταιρείας, το Μάρτιο του 2013, με συμπαρουσιαστές τον τότε βουλευτή Ζακύνθου Σταύρο Κοντονή και τον φιλόλογο και αγαπητό φίλο, Βασίλη Πρασσά. Διάβασα τότε από το κεφάλαιο 8 του βιβλίου, με τον τίτλο: «Ο Τζίτζικας»:

«Το θέμα είναι ν’ αφήσεις το σπόρο σου εκεί που θ’ αγαπήσεις. Εκεί που στη θέση της δικιάς σου φωνής θα γεννηθεί μια συναυλία ολόκληρη, μια συναυλία που θα δώσει έμπνευση για νέα ζωή. Κι αυτή να γίνει τροφή για ακόμα πιο όμορφη ζωή και πάει λέγοντας. Αυτός είναι ο προορισμός του ανθρώπου. Να κάνει ακόμα πιο όμορφη την ψυχή και τη ζωή του».

Η 7η λοιπόν αρετή του βιβλίου έγκειται ακριβώς στο σπόρο που αφήνει το βιβλίο που παρουσιάζεται απόψε. Ένα βιβλίο καρπός γνώσης, εμπειρίας, μελέτης, πείσματος και θάρρους,

Αρετή 8^η , και τελευταία: Είναι ένα βιβλίο επίκαιρο.

Διαβάζουμε στο υποκεφάλαιο με τίτλο: «Η ώρα 3 π.μ. 17/11.», του κεφαλαίου Θ':

 «...Ήταν από τις στιγμές εκείνες που η Ιστορία αφήνει τα κιτάπια της παράμερα, σηκώνεται από τη θέση της, λύνει τα μαλλιά της, ανοίγει το πουκάμισο να γεμίσουν τα στήθη της από τον αέρα της ελευθερίας, πιάνει απ’ το χέρι τους ανθρώπους που βρίσκονται στους δρόμους και τραβάει μπροστά, στο μέτωπο της μέθης και της θυσίας....».

Σήμερα, 17 Νοέμβρη, επέτειος του Πολυτεχνείου, μία επέτειος που ακόμα λοιδωρείται, καθώς έχουμε περάσει στη φάση του αναθεωρισμού στα πάντα, μία στάση που απορρέει από την ωρίμανση του αστικού κράτους, το οποίο δεν σέβεται τίποτα και δεν έχει να δώσει τίποτα στην εργατική τάξη, η οποία μοχθεί στα ξενοδοχεία, στα εργοστάσια, στα σχολεία, στα νοσοκομεία μας,  σήμερα που τα παιδιά μας πρέπει από την αρχή να τα διδαχτούν όλα, σήμερα που Πολίτες Κέιν, ξεπηδάνε σε κάθε γωνιά του πλανήτη, άλλοτε με μέσα όπως το twitter ή τα tesla τους, το βιβλίο του Γ.Ρ. είναι μία εξαιρετική περίπτωση συμπυκνωμένης ιστορικής ένεσης, η οποία αφυπνίζει, ενεργοποιεί και ποιος ξέρει, ικανή να φέρει την ανατροπή.