«Αχρονικές Τοποθετήσεις»: Η έκθεση της Θάλειας Ξενάκη στην γκαλερί «Χρυσόθεμις».

Με μεγάλη επιτυχία πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στην γκαλερί «Χρυσόθεμις», η έκθεση της Ζακυνθινής ζωγράφου Θάλειας Ξενάκη, από 15 Μαΐου έως τις 6 Ιουνίου.

Η αναφορά μας, στη στήλη αυτή, ενός εικαστικού γεγονότος που έλαβε χώρα στην πρωτεύουσα, θα μπορούσε να θεωρείται περιττή και μάλιστα για ένα γεγονός του οποίου η αυλαία έχει κλείσει.

Και όμως…

Όταν πρόκειται για μια εικαστικό που εμπνέεται, εκφράζεται και δημιουργεί στον δικό μας χωροχρόνο, η αναφορά προκύπτει επιβαλλόμενη, καθώς το δικό της εικαστικό προϊόν αποκρυσταλλώνει την βιωμένη πραγματικότητα της ιδιαίτερης πατρίδας μας, με όλα τα προβλήματα που την ταλαιπωρούν.

Μπορούμε δηλαδή μέσα από τα έργα της Θάλειας, να ψηλαφίσουμε εικόνες από το δικό μας παρόν και να προβληματιστούμε πάνω στο γεγονός τού γιατί η Σύγχρονη Τέχνη αποτυπώνει ένα ζοφερό Σύμπαν, αφήνοντας έξω τους εξωραϊσμούς, φωτίζοντας έναν σκληρό και άδικο κόσμο, και ανησυχώντας για το επιγενόμενο.

Αβέβαιο μέλλον

Απόδραση

   

 Και παρ’ όλο που ο τίτλος της Έκθεσης μάς μεταφέρει σε μια ακαθόριστη χωρικά πατρίδα, μπορούμε να διαισθανθούμε το δικό μας ιδιαίτερο τόπο, να ζωντανεύει το χρωστήρα της και να δίνει ζωή στον καμβά της.

Έτσι ιδωμένες λοιπόν οι «Αχρονικές Τοποθετήσεις» της Θάλειας, γίνονται σχόλιο για τη δική μας ζωή στη μικρή μας πόλη, σχόλιο που αξίζει να επισημανθεί και γιατί όχι, σχόλιο που πιθανά μπορεί και να αφυπνίσει…

Απομεινάρια 

Απομεινάρια2 

Η Θάλεια Ξενάκη άλλωστε, πτυχιούχος του τμήματος «Γραφικών Τεχνών και Καλλιτεχνικών Σπουδών» του ΤΕΙ Αθήνας (2000) και της «Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών» (εργαστήριο ζωγραφικής Χρόνη Μπότσογλου, 2005) και με ειδικότητα στη σκηνογραφία (εργαστήριο Γιώργου Ζιάκα), δεν είναι η πρώτη φορά που δείχνει ότι ξέρει εύκολα να περνάει μέσα από βιωμένες συναισθηματικά καταστάσεις και γεγονότα, τα οποία διατυπώνει σχεδόν ανεκδοτολογικά, στο σχολιασμό πιο επώδυνων για τον άνθρωπο καταστάσεων.

Τόσο στις δύο ατομικές της εκθέσεις με τίτλο «Απτικότητες», Γκαλερί «Κρύπτη» (Ζάκυνθος, 2008), και «Τοποθετήσεις», «Χώρος Τέχνης Ίριδα» (Ζάκυνθος, 2014), όσο και στις 24 ομαδικές, στην Ελλάδα και το εξωτερικό, αλλά και  στις εικονογραφήσεις σε βιβλία και λευκώματα και στα σκηνικά & κοστούμια για παραστάσεις θεάτρου, σύγχρονου χορού και μουσικού θεάτρου, αυτήν ακριβώς τη ματιά καταθέτει:

Τη ματιά της υποταγής της ανθρώπινης ύπαρξης σε ένα ζοφερό παρόν, με βιομηχανικά χαρακτηριστικά, που καθυποτάσσουν τη Φύση και δημιουργούν ένα χρωματικό Σύμπαν ασφυξίας και αδιεξόδου.

Απώλεια 2

Είναι η Φύση που ισοδυναμεί με το περιβάλλον που βιάζεται καθημερινά από την άναρχη τουριστική «ανάπτυξη», αλλά είναι και η Φύση που στο πρόσωπο του πιο εξελιγμένου είδους, που είναι ο Άνθρωπος, πλάθει ανδρείκελα, παρασυρμένα από επίπλαστες ανάγκες, απογυμνωμένες από αξίες και προοπτική.

Και αυτά η Θάλεια εύκολα μπορεί να τα εντοπίσει γύρω της. Κυριαρχώντας μάλιστα απόλυτα στο υλικό της, κάνει το λάδι, την ατλακόλ, το κονίαμα, τα βερνίκια, ακόμα και το τσιμέντο, να λειτουργούν σε επίπεδο τόσο συμβολικό όσο και κυρίως καταγγελτικό.

Δέσμια 

Και ενώ στην παλιότερη δουλειά της, οι περιβαλλοντικές ευαισθησίες  δημιουργούσαν φόρμες πλασμένες μόνο από χρώμα, και έδιναν μία ποιητική αποτύπωση της φύσης, κάνοντας τον θεατή να περάσει από τον γήινο κόσμο, στον άυλο, τον απέραντο, τον γεμάτο ελευθερία και πνευματικότητα, στα τωρινά της έργα, το σχέδιο είναι εκείνο που κυριαρχεί και επιβάλλεται στο χρώμα, σπάζοντας τον καθρέφτη της πραγματικότητας σε χιλιάδες κομμάτια, όσα είναι και τα προβλήματα που ο σύγχρονος άνθρωπος καλείται να λύσει.

Σε αυτή τη διαρρηγμένη πραγματικότητα, η ζωγράφος καταθέτει την δική της ματιά, δείχνοντάς μας την αληθινή εικόνα της «αναπτυγμένης» κοινωνίας μας.

Και η επιτυχία της έκθεσης στην Αθήνα, φανερώνει, πως έχουμε ανάγκη αυτή την κατάθεση, η οποία δεν περιορίζεται μόνο στην εκφραστική δυναμική της Θάλειας Ξενάκη.

Έχουμε γενικά ανάγκη από την κατάθεση της Σύγχρονης Τέχνης στη ζωή μας, η οποία μπορεί να φωτίσει το παρόν και γιατί όχι να οδηγήσει σε Ανατροπές…

Μεταφυσικό

Δημοσιεύεται στο "Τέχνης Λόγια", τεύχος 1ο/22-7-2015 της εφημερίδας ΗΜΕΡΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ, αρ. φύλλου 5020

Συμπεράσματα από ένα Εκπαιδευτικό Τριήμερο με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μουσείων 2015.

Στις 18, 19 και 20 Μαΐου το Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων, συμμετέχοντας στον εορτασμό της Διεθνούς Ημέρας Μουσείων, πραγματοποίησε «Εκπαιδευτικό πρόγραμμα για τα υπό εξαφάνιση οικοσυστήματα», που εντοπίζονται στα εκθέματα της συλλογής του.

Πολλά σχολεία το παρακολούθησαν και τα συμπεράσματα που εξήχθησαν αξίζει να καταγραφούν, καθώς η εμπειρία από την επίσκεψη σε ένα χώρο πολιτισμού περιλαμβάνει το πριν, το κατά τη διάρκεια και το μετά, τόσο για τους επισκέπτες του χώρου, όσο και για τους διοργανωτές αυτών των δράσεων.

Κατ’ αρχήν αξίζει να σημειωθεί ότι, τα περισσότερα σχολεία που συμμετείχαν, το είχαν επισκεφτεί περισσότερες από μία φορές στο παρελθόν και είχαν συμμετάσχει και σε παλιότερες δράσεις. Έτσι ο χώρος ήταν οικείος γι’ αυτά, και η περιέργεια για το καινούργιο που θα ανοιγόταν μπροστά τους, έκδηλη (!).

Η δράση περιέλαβε δύο διαφορετικά είδη αντικειμένων: κορνίζες και έπιπλα.

Στην πρώτη κατηγορία, αναζήτησαν στις κορνίζες των εικόνων της Συλλογής Κολυβά, ζώα και φυτά, και προβληματίστηκαν αναφορικά με το θέμα που επέλεξε ο καλλιτέχνης, για να περιορίσει και να ορίσει το κεντρικό θέμα της εικόνας. Η διαπίστωση δε ότι η Φύση είναι κυρίαρχη και μάλιστα με περιεχόμενο συμβολικό (τα παγόνια για παράδειγμα συμβολίζουν την αθανασία της ψυχής κ.λπ.), γαργάλησε ακόμα πιο πολύ την παιδική φαντασία και οι ιστορίες που προέκυψαν ήταν πραγματικά αξιοθαύμαστες.

Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι η εικόνα της «Μετάστασης της Θεοτόκου», της οποίας το πλαίσιο περιλαμβάνει σε ζώνες, στοιχεία από το επίγειο βασίλειο (θαλάσσιο και χερσαίο) και το υπέργειο, έκανε ιδιαίτερη εντύπωση στα παιδιά. Με την επισήμανση στην αχιβάδα, στους αετούς και τους αγγέλους, τα παιδιά έμαθαν να ψάχνουν όχι μόνο μέσα, αλλά και γύρω από την εικόνα, βλέποντας ότι η Φύση συμμετέχει στο κεντρικό θέμα της και συμπληρώνει αξιοθαύμαστα το θεολογικό της χαρακτήρα.

Στην δεύτερη κατηγορία τα παιδιά γνώρισαν:

Α) τα ξυλόγλυπτα έπιπλα του Νικολάου Κολυβά, έργα του ζακυνθινού ξυλογλύπτη Αναστασίου Βλάχου και μαζί με τις πληροφορίες για τον μεγάλο αυτό καλλιτέχνη, αναζήτησαν στην ξυλόγλυπτη βιβλιοθήκη, στις καρέκλες και το γραφείο του Κολυβά, τους διαφορετικούς τύπους οικοσυστημάτων. Έτσι γνώρισαν ότι υπάρχουν πολλοί τύποι οικοσυστημάτων: στην θάλασσα συναντάμε τα  θαλάσσια οικοσυστήματα, σε ακτές τα παράκτια οικοσυστήματα, ενώ στην ξηρά τα χερσαία. Επίσης ότι υπάρχουν και τα οικοσυστήματα των γλυκών υδάτων, οι υγρότοποι, των οποίων ο ρόλος είναι σημαντικός, καθώς παρέχουν τροφή και προστασία σε ένα μεγάλο αριθμό πτηνών, θηλαστικών, ψαριών και άλλων οργανισμών. Το δασικό οικοσύστημα τέλος είναι το οικοσύστημα των φυτών και ζώων, στο οποίο κυριαρχούν τα δενδρώδη δασικά είδη. 

Β) Στην δεύτερη αυτή κατηγορία τα παιδιά γνώρισαν ακόμη δύο έπιπλα, τα οποία ήρθαν το 1970 στο Μουσείο, με την δωρεά του Δημητρίου Οικονομόπουλου, ο οποίος ήταν εκτελεστής, της από 21/6/1961 διαθήκης, του Αριστείδη Ν. Θεοφίλου.

Β1. Το πρώτο ήταν ένα μπυρώ φλωρεντινής τέχνης από αγριοτριανταφυλλιά, έβενο και ελεφαντοκόκαλο, με παραστάσεις κυνηγιού ελαφιού, αλεπούς και λιονταριού. Τα εξαφανισμένα ζωικά είδη, που απεικονίζονται στις παραστάσεις πάνω στο έπιπλο, έδωσαν την ευκαιρία να γίνει αναφορά στις  πολύπλοκες σχέσεις που  αναπτύσσονται ανάμεσα στους οργανισμούς μιας περιοχής, οι οποίες μπορεί να έχουν διάφορες μορφές, άλλοτε συνεργασίας κι άλλοτε ανταγωνισμού, για την τροφή, το χώρο, το νερό.

Έτσι τα παιδιά έμαθαν ότι από τις πιο σημαντικές σχέσεις σε ένα οικοσύστημα είναι οι τροφικές σχέσεις, που καθορίζονται από το ποιος οργανισμός τρέφεται με ποιον. Επίσης ότι κάθε οργανισμός σε ένα οικοσύστημα τρέφεται από κάποιον ή κάποιους άλλους. Μελετώντας λοιπόν σε ένα οικοσύστημα «ποιος τρώει ποιον» μπορούμε να τοποθετήσουμε τους οργανισμούς σε μια σειρά, έτσι ώστε ο καθένας να αποτελεί τροφή για τον επόμενο. Γνώρισαν έτσι ότι η αλυσίδα που δημιουργείται με αυτόν τον τρόπο λέγεται τροφική αλυσίδα.

Ο εντοπισμός των εξαφανισμένων ειδών πάνω στο έπιπλο, τα οδήγησε να σκεφτούν ότι τις περισσότερες φορές οι ανθρώπινες δραστηριότητες προξενούν ανεπανόρθωτες βλάβες στο οικοσύστημα. Με την ανεξέλεγκτη υλοτομία και τις πυρκαγιές καταστρέφονται πολύτιμα δάση, που αποτελούν το βιότοπο χιλιάδων ζωντανών οργανισμών, ενώ η διαρκής χρήση φυτοφαρμάκων και εντομοκτόνων γεμίζει τον αέρα, το νερό και το έδαφος με βλαβερές ουσίες. Η ανεξέλεγκτη θήρευση και αλιεία από την άλλη, αποτελούν επίσης παραδείγματα αρνητικής επίδρασης του ανθρώπου στο οικοσύστημα.

Β2. Το δεύτερο ήταν ένα κομοδίνο με μαρμάρινη επιφάνεια στην οποία διακρίνεται ένα απολιθωμένο όστρακο. Ένα έκθεμα του Μουσείου πραγματικά «επίκαιρο»(!), με αφορμή και την ανακάλυψη του νέου απολιθωμένου δάσους, που έφεραν στο φως, οι ανασκαφές που πραγματοποιήθηκαν για την κατασκευή του νέου οδικού άξονα Καλλονής - Σιγρίου στη Μυτιλήνη, λίγες μέρες πριν.

Έτσι, αφού ζητήθηκε στα παιδιά να εξερευνήσουν το έπιπλο, ρωτήθηκαν «γιατί θα μπορούσε να τοποθετηθεί σ’ ένα Μουσείο Φυσικής Ιστορίας» ή «πώς ένας δεινόσαυρος θα μπορούσε να νοιώσει άνετα μέσα στο Μουσείο Σολωμού;». Έτσι δόθηκε η ευκαιρία να πληροφορηθούν για την Παλαιοντολογία και έμαθαν τι είναι το «απολίθωμα».

 

          Ειδικότερα πληροφορήθηκαν ότι: Η Παλαιοντολογία είναι μια επιστήμη που ασχολείται με τα ζώα και τα φυτά του παρελθόντος. Μελετά τη μορφή τους, τον τρόπο ζωής τους και βγάζει συμπεράσματα για το περιβάλλον μέσα στο οποίο έζησαν, για την εξέλιξή τους μέσα στο χρόνο και τα κατατάσσει συστηματικά. Τέλος προσδιορίζει τη γεωλογική τους ηλικία, γεγονός που χρησιμεύει για τον προσδιορισμό της ηλικίας των διαφόρων στρωμάτων μέσα στα οποία βρέθηκαν.

            Τις πληροφορίες μας για τους οργανισμούς του παρελθόντος τις παίρνουμε από τα απολιθώματα, δηλαδή από τα υπολείμματα (λείψανα) ζώου ή φυτού που έζησε σε περασμένες γεωλογικές εποχές. Όταν τα σκληρά μέρη του οργανισμού αυτού, όπως είναι π.χ. τα οστά, τα κέρατα, τα δόντια, τα όστρακα κ.λ.π. μετά το θάνατο του ζώου σκεπαστούν από λεπτόκοκκο χώμα μέσα στο οποίο κυκλοφορεί νερό, έστω και σε μικρή ποσότητα, τότε το ανθρακικό ασβέστιο που βρίσκεται διαλυμένο μέσα στο νερό αντικαθιστά μόριο προς μόριο την ύλη π.χ. του οστού και με την πάροδο του χρόνου το μετατρέπει σε απολίθωμα. Επειδή η αντικατάσταση αυτή γίνεται μόριο προς μόριο διατηρείται απόλυτα η εξωτερική του μορφολογία και με λεπτομέρειες τα χαρακτηριστικά του.

            Το συνηθισμένο υλικό της απολιθώσεως είναι το ανθρακικό ασβέστιο (CACO3), όμως παρατηρήθηκε απολίθωση και με άλλα υλικά όπως είναι το διοξείδιο του πυριτίου (SIO2), o μαρκασίτης (FeS2) και άλλα.

          Φεύγοντας από το Μουσείο τα παιδιά είχαν την ευκαιρία να διαπιστώσουν την πολύπλευρη προσέγγιση του υλικού ενός Μουσείου και να προβληματιστούν πάνω στη σημασία Τέχνης - Φύσης και Ζωής. Πολλά από αυτά με την προτροπή των εκπαιδευτικών τους κατέγραψαν τις εντυπώσεις τους υπό μορφή γραπτού λόγου ή καλλιτεχνικού έργου, τα οποία και υποσχέθηκαν ότι θα αποστείλουν στο mail του Μουσείου.

          Έτσι η  Διεθνής Ημέρα Μουσείων στάθηκε η αφορμή για μια εκπαιδευτική εμπειρία με πολλαπλές αναγνώσεις και το Μουσείο του Εθνικού Ποιητή ζωντάνεψε για άλλη μια φορά με τις παιδικές φωνούλες.

          Εμείς δεν έχουμε λοιπόν παρά να ευχηθούμε: ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ!!!

Η θέαση της πραγματικότητας με τα μάτια ενός εικαστικού, μας αποκαλύπτει αλήθειες ή το «Ναυάγιο» σε θέση σύγχρονου Γκιούλιβερ για το νησί μας.

Ο πανικός που κατέλαβε, δικούς και ξένους, όταν μαθεύτηκε ότι η γνωστή παραλία Ναυάγιο, κινδυνεύει από ρυπογόνα λήμματα, ήταν το πρώτο καμπανάκι.

Οικολογική ευαισθησία μόνον ή κάτι διαφορετικό, κρυμμένο πίσω από τις λέξεις και τις σειρήνες των λιμενικών, που κυνηγούσαν τους δράστες;

Η απορία είχε εγκατασταθεί μέσα στο μυαλό μου και περίμενε την κατάλληλη ευκαιρία να εκφραστεί.

Και η ευκαιρία ήρθε.

Και μαζί της ήρθε και η εξήγηση, που δεν ήταν καθόλου ανακουφιστική. Έδειχνε ότι το σύγχρονο πρόσωπο της άναρχης τουριστικής μας ανάπτυξης, βιάζει τη φύση, βιάζει τον άνθρωπο και τον τοποθετεί σε μια θέση λιλιπούτειου δυνάστη κάθε μοιραίου ναυαγίου, που από τύχη και μόνο, προσαράζει στα καθαρά νερά του Φιόρου του Λεβάντε.

Και για να γίνουμε πιο συγκεκριμένοι, ο εικαστικός Γιάννης Μαρκόπουλος στο έργο του: « Το φορτηγό «Gulliver», 1995, ναυάγιο και σκοινιά, 110χ110 μέτρα, Ζάκυνθος, παραλία Ναυάγιο», που εντοπίσαμε στο κεφάλαιο Διασπορά: η ελληνική τέχνη εκτός των τειχών, της σειράς «Ελληνομουσείον», Επτά αιώνες ελληνικής Ζωγραφικής, στ΄ τόμος, Ιούνιος 2009, εκδ. Ελεύθερος Τύπος-Εκδόσεις Μίλητος, σ. 116, που επιμελείται ο Ιστορικός της Τέχνης Μάνος Στεφανίδης, κατέδειξε ότι, η πραγματικότητα, βιωμένη μέσα από την εικαστική ματιά και ευαισθησία του καλλιτέχνη, μπορεί ν’ αποκαλύψει πτυχές της ζωής που φτάνουν στην καρδιά του προβλήματος.

Παρουσιάζει το πλοίο Παναγιώτης, δεμένο με τεράστια σκοινιά, που όπως είναι γνωστό, ξεβράστηκε το 1982, μεταφέροντας παράνομα τσιγάρα, από την Τουρκία. Το πλοίο, λόγω εξαιρετικά δυσμενών καιρικών συνθηκών και χαλασμένης μηχανής, βρέθηκε εκτός πορείας και σύντομα έπεσε στα βράχια της βορειοδυτικής πλευράς της Ζακύνθου.

Σαν άλλος Γκιούλιβερ, το πλοίο Παναγιώτης, ονειρεύεται να εξερευνήσει πιο μακρινούς και εξωτικούς τόπους. Αλλά η μοίρα του επεφύλασσε μία άλλη τύχη, αφού παραμένει αιχμάλωτο στον κάθε έναν, που θεωρεί ως καλή ιδέα, την τουριστική αξιοποίηση της περιοχής με το να εκθέτει ένα σκουριασμένο, αχρηστεμένο, λεηλατημένο κουφάρι.

Ο Γκιούλιβερ, ήρωας του μυθιστοριογράφου, λιβελογράφου, δοκιμιογράφου και ποιητή Jonathan Swift (Δουβλίνο 1667-1745), υπήρξε παθιασμένος με τα θαλασσινά ταξίδια και τις περιπέτειες. Στο πρώτο του μεγάλο ταξίδι, με προορισμό τις θάλασσες του Νότου, μια μεγάλη καταιγίδα, που προκάλεσε το ναυάγιο του πλοίου του, στάθηκε η αφορμή να φτάσει σε μια χώρα φανταστική. Η χώρα έμοιαζε με κήπο, οι αγροί με παρτέρια γεμάτα λουλούδια κι οι άνθρωποι δεν ξεπερνούσαν σε ύψος τα δεκαπέντε εκατοστά: βρισκόταν στη Λιλιπούτη! Συναρπαστικά, αλλά και καυστικά, ο Swift, μέσα από τις περιπέτειες του ήρωά του σατιρίζει με μοναδικό τρόπο τα κακώς κείμενα των κοινωνιών και της ανθρώπινης συμπεριφοράς.

Όμοια και ο εικαστικός Γιάννης Μαρκόπουλος, σατιρίζει τα κακώς κείμενα στη δική μας Λιλιπούτη. Γεννημένος στις 7 Ιουλίου 1962 στην Αθήνα, σπούδασε στην Α.Σ.Κ.Τ. του Α.Π.Θ. στη Θεσ/κη στο εργαστήρι του Βαγγέλη Δημητρέα (1984-1986) και κατόπιν συνέχισε τις σπουδές του στο Hochschule der Künste στο Βερολίνο (1987-1991) με καθηγητή τον Karl Horst Hödicke. Σήμερα ζει και εργάζεται στο Βερολίνο. Έργα του βρίσκονται στο Αμερικανικό Κολλέγιο (THE AMERICAN COLLEGE OF GREECE: ACG ART).

Με το έργο του εισηγείται ένα νέο είδος τέχνης: την τέχνη του «δεσμείν» - Art Binding. Ο καλλιτέχνης δένει ιεροτελεστικά ένα ναυάγιο στην ακτή του Ιονίου ή ένα υπερμέγεθες κτίριο του Βερολίνου. Επίσης «δεσμεί και λύει» τελετουργικά ένα γυναικείο σώμα σε performance μιας γκαλερί. Τι σημαίνει τέχνη του
«δεσμείν»;

 Είναι η εξασφάλιση της μονιμότητας σ’ έναν κόσμο που όλα αλλάζουν ή ο εντοπισμός της αρχαίας σκουριάς που βασανίζει τόπους, κτήρια, ανθρώπους και που οδηγεί σε μία αναστολή της προόδου σε κάθε επίπεδο, αφού εμποδίζει την έκφραση των νέων ιδεών;

Πιστεύουμε ότι, ο Μαρκόπουλος, στην περίπτωσή μας με το έργο του Το φορτηγό «Gulliver», σχολιάζει με τον καλύτερο τρόπο, τη συμβολική παρουσία του προσαραγμένου πλοίου στο νησί μας, αφού μας τοποθετεί στο ρόλο των λιλιπούτειων κατοίκων που προσπαθούν να δέσουν, να αιχμαλωτίσουν, επενδύοντας την υστεροφημία τους σ’ ένα κακόπαθο σκαρί και όχι αξιοποιώντας την ομορφιά των ιδεών των ανθρώπων  και της ευλογημένης φύσης που το περιβάλλει.

Για άλλη μια φορά λοιπόν η Τέχνη, σε ρόλο σχολιαστή, μας φέρνει στην καρδιά του προβλήματος.

Γι’ αυτό πριν η αδρεναλίνη χτυπήσει κόκκινο για τ’ απορρίμματα που πέφτουν  στο Ναυάγιο, καλό θα ήταν να σκύψουμε με πραγματικό οικολογικό ενδιαφέρον στις ομορφιές του νησιού μας, φροντίζοντάς το με αγάπη και σεβασμό. Τότε ίσως καταφέρουμε να ψηλώσουμε λίγο, για να μας βρει ο Γκιούλιβερ, όπως βρήκε τους κατοίκους της επόμενης χώρας που επισκέφτηκε: Γίγαντες!

Το κείμενο δημοσιεύεται και στις σελίδες 170-172 του βιβλίου μου. Πρώτη δημοσίευση εφημερίδα ΕΡΜΗΣ, 3/7/2009.

Για το θάνατο του Γκύντερ Γκρας.

Όταν ένας αγαπημένος συγγραφέας «φεύγει», πρώτη ασυναίσθητη κίνηση η αναζήτηση στη βιβλιοθήκη των βιβλίων που σε δέσανε μαζί του, δεύτερη να ξεφυλλίσεις και πάλι τις σημειώσεις που κρατούσες για κάθε τι που σε εντυπωσίασε, σκεπτόμενος πως κάποια στιγμή θα το χρειαστείς κάπου, και τρίτη να ανασύρεις τις εφημερίδες που κάπου έχεις τρυπώσει με τις ειδήσεις, γι’ αυτόν τον αγαπημένο πνευματικό συγγενή, αυτόν το μακρινό θείο, που μπορεί να μην σε ήξερε ο ίδιος προσωπικά, εσύ όμως παρακολουθούσες τις εκδόσεις του και χαιρόσουνα πάντα να μαθαίνεις τα νέα του και γι’ αυτό η είδηση του θανάτου του σε αφήνει τώρα μ’ ένα κενό…

Κάπως έτσι συνέβη και με μένα στην είδηση του θανάτου του Γερμανού συγγραφέα και ποιητή Γκύντερ Γκρας, του βραβευμένου με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1999, ο οποίος έφυγε σε ηλικία 87 ετών, στις 13 Απριλίου.

Γιατί μπορεί για τους περισσότερους να έγινε γνωστός μετά τη βράβευσή του με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, δικός μου γνωστός ωστόσο έγινε το 1986, μέσα από την δωρεά του «Τενεκεδένιου Ταμπούρλου» από ένθερμο φιλολογικό μου χορηγό, ο οποίος παραφράζοντας την αφιέρωση του εν λόγω βιβλίου του συγγραφέα του «Στην Άννα Γκρας», το είχε κάνει: « Τι λες καλέ; Στην Κατερίνα βρε»!

Ένα βιβλίο λοιπόν αφιερωμένο σε μένα (!!!), που με κέρδισε από τις πρώτες κιόλας σελίδες και που στάθηκε η αιτία να θελήσω να ξεκινήσω να μαθαίνω αυτήν την τόση δύσκολη και υπέροχη γλώσσα, τη γερμανική, για να το διαβάσω κάποια στιγμή από το πρωτότυπο.

Και δεν με τρόμαζε το μέγεθος των βιβλίων του.

Αντίθετα όσο πιο χοντρά, τόσο μεγαλύτερη χαρά ένιωθα για τις ώρες που θα πέρναγα μαζί τους. Έτσι ταξίδεψα με το «Γάτα και Ποντίκι», έργο του 1961, το «Σκυλίσια μέρα», έργο του 1963, που μαζί με το «Τενεκεδένιο ταμπούρλο», που εκδόθηκε το 1959, αποτελούν την Τριλογία του Ντάντσιχ. Άλλα γνωστά του έργα, που μεταφράστηκαν στα ελληνικά, είναι: «Η πρόβα της εξέγερσης των πληβείων» (1966), «Ο Μπουτ το ψάρι» (1977), «Δυσοίωνα κοάσματα» (1992), «Γράφοντας μετά το Άουσβιτς» (1993), «Ένα ευρύ πεδίο» (1995), «Ο αιώνας μου» (1999) και το «Σαν τον κάβουρα» (2002).

Το 2012 μάλιστα είχε γράψει το ποίημα με τίτλο «Η Ντροπή της Ευρώπης» με τη μορφή αρχαιοελληνικής ωδής, προκειμένου να προειδοποιήσει την Ευρώπη ότι κινδυνεύει με πνευματική πενία αν αποπέμψει από τις αγκάλες της τη χώρα μας.

Έγραφε χαρακτηριστικά σε αυτό:

«Στο χάος κοντά, γιατί δεν συμμορφώθηκε στις αγορές· κι Εσύ μακριά από τη Χώρα, που Σου χάρισε το λίκνο.

Όσα Εσύ με την ψυχή ζήτησες και νόμισες πως βρήκες, τώρα θα καταλυθούν, και θα εκτιμηθούν σαν σκουριασμένα παλιοσίδερα.

Σαν οφειλέτης διαπομπευμένος και γυμνός, υποφέρει μια Χώρα· κι Εσύ, αντί για το ευχαριστώ που της οφείλεις, προσφέρεις λόγια κενά. 

Καταδικασμένη σε φτώχεια η Χώρα αυτή, που ο πλούτος της κοσμεί Μουσεία: η λεία που Εσύ φυλάττεις.…

… Στερημένη από πνεύμα, Εσύ θα φθαρείς χωρίς τη Χώρα, που το πνεύμα της, Εσένα, Ευρώπη, εδημιούργησε.»

Τώρα που το ταμπούρλο του έχει σιγήσει και στον απόηχο των τραγικών ειδήσεων για το χαμό 900 ψυχών στα νερά της Μεσογείου, και άλλων 300 και άλλων 400 και άλλων 20 και άλλων 7 και άλλων και πάει λέγοντας…, οφείλουμε ν’ αναγνωρίσουμε ότι οι δυνάμεις της τεχνοκρατικά εκσυγχρονισμένης γηραιάς Ευρώπης  έχουν χρεοκοπήσει.

Μοναδική μας παρηγοριά και πηγή έμπνευσης η δημοκρατική σκέψη μαχητικών διανοούμενων όπως ο Γκρας, ο οποίος υπερασπιζόμενος τα δικαιώματα των Ρομά, υποστήριξε την ανάγκη χορήγησης σε αυτούς ευρωπαϊκού διαβατηρίου, που θα τους επιτρέπει τη διαμονή σε οποιοδήποτε ευρωπαϊκό κράτος. Δημιούργησε δε στη Ρουμανία ένα ίδρυμα για τους Ρομά, με την ονομασία «Εταιρία για τους απειλούμενους λαούς», το οποίο κάθε χρόνο έδινε βραβεία σε όσους προσπαθούσαν να βελτιώσουν τη ζωή τους. 

Τραγικά επίκαιρος σήμερα ο λόγος του, μετά τα τελευταία γεγονότα, μας κάνει να σκεφτούμε ότι ο θάνατός του δεν αποτελεί μόνο απώλεια για τη χώρα του, για την οποία ήταν για πάνω από μισό αιώνα, ένα είδος «ηθικής συνείδησης», αφού με τις δημόσιες παρεμβάσεις του προσπάθησε να εμποδίσει τον εφησυχασμό των συμπατριωτών του για τα ναζιστικά εγκλήματα που διέπραξαν στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά απώλεια πανευρωπαϊκή και παγκόσμια.

Και ευχή μας είναι ο λόγος του να αφυπνίσει επιτέλους τους δυνατούς της γης, γιατί αν πιστέψουμε τους αρχαίους, η νέμεσις, η τιμωρία δηλαδή που επιβάλλεται από μια ανώτερη δύναμη σε όποιον παραβαίνει τους ηθικούς νόμους, δεν αργεί.

Έτσι το ταμπούρλο γρήγορα θα ξαναχτυπήσει….

Δημοσιεύτηκε και στις  "ΕΠΙΛΟΓΕΣ" της τοπικής εφημερίδας της Ζακύνθου ΕΡΜΗΣ, την Παρασκευή 24/4/2015, αρ. φύλλου 4579.

Bράβευση Καθηγητή Διονύση Ζήβα

Τη διπλή επέτειο για την πολιτιστική κληρονομιά, που σηματοδοτεί τον εορτασμό για την Παγκόσμια Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών και τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την ίδρυση του Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών γιόρτασαν μουσεία, μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι στην πατρίδα μας, την 18η Απριλίου.

Στην Αθήνα, το κοινό θα έχει την ευκαιρία, την Τρίτη 21 Απριλίου, να παρακολουθήσει την επίσημη  εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στο κτίριο του ελληνικού Διεθνούς Συμβουλίου Μνημείων και Τοποθεσιών (Πειραιώς 73, Αθήνα), στις 18:00.

Η εκδήλωση θα είναι αφιερωμένη στην Παγκόσμια Ημέρα Μνημείων και Τοποθεσιών, στην επέτειο των 50 χρόνων, καθώς και στη βράβευση των διακεκριμένων μελών του ICOMOS, Πέτρου Θέμελη, Νικόλαου Μουτσόπουλου, Νικόλαου Αγριατώνη, Διονύσιου Ζήβα και Αναστάσιου Πορτελάνου.

 Για την ιστορία αξίζει να σημειώσουμε ότι το έτος 1992 έγινε το έργο της επέκτασης του Μουσείου Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων σε αρχιτεκτονικά σχέδια του ομότιμου καθηγητή του Ε. Μ. Π.  Διονύση Αντ. Ζήβα, και πραγματοποιήθηκε αρχικά με χρηματοδότηση από τα κοινοτικά προγράμματα, και στη συνέχεια ολοκληρώθηκε χάρη στις χορηγίες των ιδρυμάτων «Σταύρου Σ. Νιάρχου», «Παναγιώτη και Έφης Μιχελή», «Ιωάννη Κωστοπούλου»,και «Κώστα Ουράνη».

Ο καθηγητής, ως μέλος της «Ελληνικής Εταιρείας Λαογραφικής Μουσειολογίας», συνέβαλε καθοριστικά στο συνολικό πρόγραμμα απεντόμωσης, και συντήρησης του μουσειακού υλικού και συνολικής αναμόρφωσης των εκθεσιακών χώρων του και τελικά στο να προταθεί το Μουσείο Σολωμού και Επιφανών Ζακυνθίων, το έτος 2000, για το Ευρωπαϊκό Βραβείο του Μουσείου της Χρονιάς έτους 2001 (European Museum of the Year Award).

Άξια η βράβευσή του από το ICOMOS και θα είμαστε νοερά κοντά του ευγνωμονώντας τον ακόμα μια φορά για την προσφορά του στο Μουσείο μας και στην Αρχιτεκτονική του τόπου μας.

«Mεγαλοπαρασκευιάτικες φαντασιώσεις»

Το παρόν γράφτηκε για το φύλλο που δημοσιεύεται τη Μεγάλη Παρασκευή από την τοπική εφημερίδα της Ζακύνθου "ΕΡΜΗΣ".

Διονύση Κωνσταντόπουλου, "Εικαστική πρόταση για την Πλατεία Σολωμού", κολάζ, 2015.

«Ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίχτηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να αναζητεί να επιβάλει τάξη, να καθιερώσει μια λογική δομή στο χάος…. Κι αυτό ο άνθρωπος το επιτυγχάνει μέσω της λειτουργίας της φαντασίωσης. Και η φαντασίωση κάνει τη δουλειά της καλά! Λειτουργεί στην υπηρεσία της ζωής. Επιτρέπει στον άνθρωπο να δημιουργεί, ακόμη κι αν μοχθεί, μέσα σε μια αυταπάτη. Του επιτρέπει να δημιουργεί αυταπάτες».

Κωνσταντίνος Ι. Αρβανιτάκης, «Ψυχαναλυτικοί στοχασμοί για τον Σολωμό. Η ποιητική διαδικασία και τα πάθη της», εκδ. Γαβριηλίδης, Αθήνα 2014

Με αυτές τις αυταπάτες λοιπόν θεώρησα ότι έπρεπε να προσεγγίσω το θέμα μου, στο πασχαλινό αυτό δημοσίευμα., αφού η Τέχνη και η Αισθητική, λειτουργεί παραμυθητικά στο επίπεδο της δημιουργίας για να μπορούμε εμείς σήμερα να λέμε: «και του χρόνου» και «καλό Πάσχα», ενώ η στέρηση από αυτές μπορεί να μας οδηγήσει σε δρόμους επικίνδυνους.

Θα μπορούσα βέβαια και να ξεκινήσω λέγοντας ότι «το Πάθος είναι εσωτερική υπόθεση», όπως και σε παλιότερο δημοσίευμα στον ΕΡΜΗ είχα κάνει.[1], ξεγλιστρώντας εύκολα και εστιάζοντας στο με πόσους διαφορετικούς τρόπους οι εικαστικοί καλλιτέχνες αποτύπωσαν με τον χρωστήρα τους τα Άγια Πάθη και τη σπουδαιότητα για όλους εμάς αυτής της έκφρασης.

Θα ενέμενα λοιπόν στην θέση ότι αυτό που χαρακτηρίζουμε ως «Ζακυνθινό Μεγαλοβδόμαδο» είναι μοναδικό στο είδος του. Με διάθεση δηλαδή τοπικιστική, θα ξαναζούσα μέσα από το ιδιάζον ζακυνθινό εκκλησιαστικό μέλος, τον επτανησιακό νατουραλισμό της ζωγραφικής μας, τις φωτισμένες εκκλησίες μας και τα ιδιαίτερα ήθη και έθιμα των ημερών.

Δυστυχώς όμως σήμερα τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά.

Και ο λόγος, το ακυρωμένο αντέτι στην ιστορική Πλατεία του Ποιητή, που ανατρέπει το σκηνικό, αφού μόνο χώματα, οικοδομικά υλικά και ξεριζωμένα δέντρα μας περιμένουν.

Έτσι, σήμερα, Μεγάλη Παρασκευή, που το πένθος ξεχειλίζει από παντού, τίποτα δεν μπορεί να μας προσφέρει ένα μερίδιο καθησυχασμού και μια εύθραυστη αίσθηση ασφάλειας, μια αίσθηση δηλαδή ότι έχουμε τον έλεγχο των πραγμάτων για να φτιάξουμε μια φαντασίωση, για να δημιουργήσουμε την απαραίτητη αυταπάτη.

Και ο λόγος γιατί η Πλατεία μας είναι ΚΛΕΙΣΤΗ μπροστά από το ΚΛΕΙΣΤΟ μας Μουσείο.

Όσο και αν μέχρι σήμερα, παραβλέπαμε το γεγονός ότι, είναι μείζον ζήτημα ότι το Μουσείο, που δημιουργήθηκε για να στεγάσει, όσους από τους καλλιτεχνικούς θησαυρούς δεν μπόρεσαν να πάρουν το δρόμο της επιστροφής για τους ναούς, μετά την ανοικοδόμηση από την καταστροφή του 1953, παρέμενε κλειστό, σήμερα ανακαλύπτουμε ότι είναι και παραείναι.

Και όχι μόνο γιατί η έλλειψη ενδιαφέροντος για να γίνει και πάλι επισκέψιμο το Μουσείο Ζακύνθου με τους μεταβυζαντινούς του θησαυρούς, αποτελεί προσβολή για τους ανθρώπους, που μέσα από τα ερείπια μάζεψαν τις ιερές εικόνες.

Αλλά επειδή, και κυρίως, με τις πόρτες του μουσείου κλειστές, δεν μπορούμε «κοιτώντας τες ζωγραφισμένες εικόνες», όπου «λάμπει το ασήμι, λάμπει το χρυσάφι», να χτίσουμε τη φαντασίωση που μας επιτρέπει να δημιουργούμε και να φτιάχνουμε «αγκαλιές ειρηνοφόρες ομπροστά στους Αγίους».

Και έτσι με μάτια καθαρά να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις για το σημαντικό και το ασήμαντο στη ζωή μας.

Σε παλαιότερο πάλι δημοσίευμα στον τοπικό τύπο[2], είχα προβληματιστεί αναφορικά με την αισθητική της πόλης μας μετά τους σεισμούς του ΄53.

Τότε λοιπόν θεωρώντας ότι η Αισθητική πραγματεύεται το ωραίο, είχα διακρίνει τρεις άξονες προσέγγισης.

Ο 1^ος άξονας ήταν η αισθητική της προσεισμικής Ζακύνθου, που καθορίστηκε από τις δυτικές επιδράσεις των τελευταίων τετρακοσίων χρόνων (Αναγέννηση, Μπαρόκ, Νεοκλασικισμός), και με απόλυτο σεβασμό στο μέτρο, έδωσε τη δική της εκδοχή στο ζακυνθινό σκηνικό. Χαρακτηριστικό της ήταν ότι, η πόλη της Ζακύνθου, δεν εξαναγκάστηκε σε παραξενιές του εκλεκτικισμού, παρ’ ότι τις επιβλήθηκαν μορφές δανεισμένες από ανατολικά και δυτικά! Έπλασε το δικό της μοναδικό μορφικό περιβάλλον, που μπορεί να ξεθεμελιώθηκε το 1953, ζει όμως σαν μια άλλη Ατλαντίδα και φωτίζει τις αυταπάτες μας….

Ο 2^ος άξονας ήταν η αισθητική της μετασεισμικής Ζακύνθου, η οποία δέσμια της ανάγκης για ταχεία αποκατάσταση από τον μεγάλο σεισμό, κλήθηκε να επουλώσει τις πληγές, άλλοτε μελετώντας πιστά το πνεύμα που αναδύθηκε απ’ τον ισοπεδωμένο τόπο κι άλλοτε αυθαιρετώντας και παραλλάσσοντας το ρυθμό με δική της τεχνική. 

Ο 3^ος άξονας ήταν η αισθητική της σύγχρονης Ζακύνθου. Το παλαιότερο δημοσίευμα έκλεινε με την προτροπή ν’ αφήσουμε τους νεώτερους να είναι αισιόδοξοι και ν’ αντικρίζουν τον 21^ο αιώνα με την πεποίθηση ότι, το μορφικό περιβάλλον πλάθει τους ιστορικούς μύθους του, κι εμείς ζούμε σ’ ένα τέτοιο, συνταιριάζοντας το παρελθόν με το μέτρο των αναγκών μας.

Τώρα όμως ήρθε η ώρα να αναιρέσουμε την προτροπή μας στον 3^ο αυτό άξονα.

Γιατί για πρώτη φορά συνειδητοποιούμε ότι με το Μουσείο μας και την Πλατεία μας κλειστά και την ακυρωμένη ευλογία του Εσταυρωμένου σε αυτήν, δεν είμαστε σε θέση να βιώσουμε την φαντασίωση που απαιτείται για να επιβάλουμε την  τάξη, καθιερώνοντας μια λογική δομή στο χάος μας.

Είναι λοιπόν επιτακτικό, όσοι έχουν την ευθύνη, να σπεύσουν να το πράξουν, γιατί χωρίς την Τέχνη, χωρίς την Αισθητική, δεν μπορούμε να βιώσουμε το Θείο Δράμα σε όλο του το μεγαλείο, δεν μπορούμε δηλαδή να οδηγηθούμε στην Ανάσταση, ή διαφορετικά δεν μπορούμε να κατασκευάσουμε την φαντασίωση της…

---

[1] ΕΡΜΗΣ, 17/4/09

[2]  ΗΜΕΡΑ ΤΣΗ ΖΑΚΥΘΟΣ,  Αφιέρωμα για την Αισθητική, 2003.

Παρουσίαση για το βιβλίο «ΑΝΘΡΩΠΟΠΟΙΗΣΗ».

"ΑΝΘΡΩΠΟΠΟΙΗΣΗ"

πίνακες: Διονύσης Κωνσταντόπουλος – σενάριο: Δημήτρης Βανέλλης,

εκδόσεις «Φανταστικός Κόσμος», 2014

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΔΗΜΟΥ ΖΑΚΥΝΘΙΩΝ

Τρίτη 24-3-2015

Κυρίες και Κύριοι,

Αγαπητοί Φίλοι,

Έχοντας ασχοληθεί αρκετά με το υλικό που συνθέτει το εκδοτικό πόνημα που κληθήκαμε, ο Υφυπουργός και εγώ, να σας παρουσιάσουμε απόψε, για δεύτερη φορά συνοδοιπόροι στην ίδια θέση, την πρώτη στα εγκαίνια της ομότιτλης έκθεσης στο Studio Art Ίριδα, τον Αύγουστο του 2013, κι έχοντας επιπρόσθετα συγγράψει και τον πρόλογό του, δεν σας κρύβω ότι με κατέβαλε, αρχικά, η αγωνία για την έλλειψη πρωτοτυπίας αυτού που θα σας αναγνώσω απόψε.

Αυτό όμως κράτησε πολύ λίγο, και ο λόγος δεν είναι μόνο ότι είμαι γνωστή πολυλογού.

Έγκειται κυρίως στο γεγονός ότι, ενστερνίζομαι απόλυτα την άποψη του υπεύθυνου για τα κείμενα της παρούσας έκδοσης, Δημήτρη Βανέλλη, ότι στο βιβλίο υπάρχει ένας βασικός αφηγηματικός καμβάς, πάνω στον οποίο ξεδιπλώνεται περισσότερο μια κατάσταση παρά μια ιστορία, η οποία ανασύρεται μέσα από τα επαναλαμβανόμενα μοτίβα που χρησιμοποιεί στα έργα του ο Διονύσης Κωνσταντόπουλος.

Και το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς στο ότι η συγγραφική προσέγγιση που γίνεται σε αυτά από το Βανέλλη, είναι «ανοιχτή».

Μπορεί δηλαδή ο καθένας μας να κάνει τη δική του ανάγνωση και να φτιάξει τη δική του ιστορία, ακολουθώντας την καλλιτεχνική γραμμή του δημιουργού του. Όπως δηλαδή μπορεί ο καθένας από εμάς να κάνει όταν βρίσκεται μπροστά σε ένα έργο τέχνης.

Τώρα λοιπόν που ξεκαθάρισα ότι, το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, θα αποτελέσει το έναυσμα για τις δικές σας αναγνώσεις, τόσες, όσοι ακριβώς βρισκόμαστε, απόψε, σ’ αυτήν εδώ την αίθουσα, χαλαρώνω και θα σας μιλήσω για τη δική μου «ανάγνωση».

Μια «ανάγνωση» που εμπεριέχει στοιχεία από το Χθες, από το Σήμερα και το Αύριο.

Έχω το προνόμιο να γνωρίζω το Διονύση Κωνσταντόπουλο, από την παιδική του κιόλας ηλικία – ηλικία σταθμό, που καθορίζει την απαρχή της καλλιτεχνικά διαμορφωμένης ψυχοσύνθεσης και σπερματικά σχεδόν γονιμοποιεί τη φαντασία και τον οπλίζει με τα κατάλληλα εκφραστικά μέσα.

 Γι’ αυτό και η δική μου ανάγνωση στάθηκε στη διερεύνηση της συνέχειας ή μη, αυτών των χαρακτηριστικών που από παιδάκι ήξερα ότι ο Διονύσης καλά κατείχε. Είναι αυτά τα στοιχεία που η «καλλιτεχνική φύση» έχει το ταλέντο να τα αναγιγνώσκει και να τα αποκωδικοποιεί και στη συνέχεια να μας τα προσφέρει μέσα από τα έργα της.

Γιατί ο Διονύσης Κωνσταντόπουλος, από μικρός ακόμα, είχε ξεχωρίσει γι’ αυτό το χάρισμα, που οδηγούσε το χέρι του και τον έκανε να εκφράζει το συναίσθημά του μέσα από τον κόσμο των εικόνων.

Και επειδή θέλω να μιλάω με παραδείγματα, σκέφτηκα να του κάνω και να σας κάνω μία έκπληξη, που θα επιβεβαιώσει την αλήθεια των όσων σας λέγω.

Στη διάρκεια των φοιτητικών μας χρόνων στην Θεσσαλονίκη, τη δεκαετία του ΄80, φοιτητής εκείνος στην Αρχιτεκτονική κι εγώ στην Αρχαιολογία, στο πρώτο δικό μου έτος, και το τρίτο δικό του, αν δεν κάνω λάθος, (πέρασαν κιόλας 30 χρόνια !!! ναι!, δεν ντρεπόμαστε να λέμε τα χρόνια μας), μου έκανε δώρο ένα έργο του, ένα έργο που πρώτη φορά το βλέπουν τα φώτα της δημοσιότητας και του οποίου, ο ίδιος, δεν νομίζω να θυμάται την ύπαρξη.

Πρόκειται για έναν χάρτινο έφιππο στρατηλάτη άγιο, που μεταμορφώνεται σε ιππότη της ηρωικής εποχής, επικολλημένο πάνω σε ζωγραφισμένο κόντρα πλακέ, με ένθετες λεπτομέρειες από χαρτί, που βοηθούν στη μεταμόρφωσή του και το μετατρέπουν ανάλογα με το ρόλο που θέλω να του δώσω.

Αυτό το έργο με συνόδεψε σε όλες τις διαδρομές της ζωής μου, ανάμεσα στα άχρηστα-χρήσιμα αντικείμενα που φυλάμε σ’ ένα κουτί, σε όλες τις μετακομίσεις, από πόλη σε πόλη και από σπίτι σε σπίτι. Ήταν από εκείνα τα αγαπημένα αντικείμενα, που δεν ξέρεις ακριβώς πώς να τα χαρακτηρίσεις: να τα πεις ζωγραφική, να τα πεις κολάζ, τα λες τελικά «αυτό το ωραίο που μου αρέσει να το κουβαλάω πάντα μαζί μου» και που όταν μικρά παιδικά χεράκια, σε μια τελευταία μετακόμιση το ανακάλυψαν και άρχισαν να παίζουν μαζί του, κολλώντας και ξεκολλώντας τα ένθετα στοιχεία του, βρίσκεις τελικά ότι δεν είναι τίποτα περισσότερο από τη δική σου παιδική ηλικία, που δεν έχει πάψει να σ’ ακολουθεί, όσα χρόνια και αν περάσουν και που μπορεί να διανύεις την τέταρτη δεκαετία της ζωής σου, αλλά έναν ιππότη-άγιο ακόμα τον χρειάζεσαι να σε φυλάει και να σε συντροφεύει.

Γιατί, αγαπητοί Φίλοι,

Τι άλλο είναι η αληθινή τέχνη; Τι άλλο από αυτό που μπορεί να μας συντροφεύει, να μας παρηγορεί, να μας ταξιδεύει και μέσα από το πινέλο-ραπιδογράφο εμπνευσμένων δημιουργών, να μας αποκαλύπτει αυτή την «άλλη» πραγματικότητα, στην οποία κατοικούν μυθικά πρόσωπα, αρχαίοι θεοί, άγγελοι και ιππότες;

Η δική μου ανάγνωση λοιπόν, στο βιβλίο που παρουσιάζεται απόψε, έχει στοιχεία από αυτό το Χθες, καθώς ανακάλυψα, στις μορφές των τελευταίων έργων του, μοτίβα κοινά μ’ αυτό το πρώτο του έργο, της πρώιμης περιόδου, όπως λένε οι ειδικοί, και τα οποία, μετά από τόσα χρόνια, εξακολουθεί ακόμα ο Διονύσης να παιδεύει.

Μια απλή σύγκριση δε με τη μορφή στο εξώφυλλο του βιβλίου, μπορεί να πείσει για τα εικονογραφικά παράλληλα ανάμεσα σ’ αυτήν και το δικό μου ιππότη.

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι η μορφή αυτή απέκτησε με τα χρόνια το δικό της φυσικό χώρο, τον οποίο ο Διονύσης, με άριστη γνώση της τεχνικής στη σχεδιαστική αποτύπωση και με έντονη πάντα κοινωνική συνείδηση, συνθέτει, παρατηρώντας και καταγράφοντας με το μολύβι-ραπιδογράφο του, τις σεισμικές δονήσεις που του προκαλούν οι τεκτονικές αλλαγές που συμβαίνουν γύρω μας.

 Έτσι, ο δικός μου ιππότης- άγιος, τοποθετείται, σ’ ένα σύγχρονο περιβάλλον καταστροφής και αποξένωσης, κι εγώ, ξεφυλλίζοντας το βιβλίο, οδηγώ την ανάγνωσή μου από το αθώο Χθες στο ζοφερό Σήμερα.

Γιατί ο Διονύσης δεν αφήνει τίποτα ασχολίαστο: τον νέο άστεγο, τον αυτόχειρα, το κλείσιμο της ΕΡΤ, την οικολογική καταστροφή, την αλλαγή στο πολιτικό σκηνικό της χώρας μας.

Όλα τα παρατηρεί και όλα τα φιλτράρει μέσα στα έργα του.

Σε αυτά, ο δικός μου στρατιωτικός άγιος μεταμορφώνεται στις εμβληματικές φτερωτές γυναικείες μορφές, που ξεχειλίζουν από ερωτισμό, μετατρέπεται στις ανδρικές ή ερμαφρόδιτες και άφυλες μορφές, που μάχονται να επιβιώσουν σ’ έναν κόσμο που καταρρέει, γίνεται ανάγλυφο στη ζωφόρο ενός αρχαίου ναού, αναγνωρίζοντας ότι «τα μουσεία είναι τα μόνα μέρη που μπορεί κανείς να θυμάται ότι οι άνθρωποι είναι ικανοί και για την ομορφιά».

 Ανάμεσα στις σελίδες του όμως διακρίνω και μορφές σύμβολα: διακρίνω μαχητικούς πολιτικούς, βραβευμένους συγγραφείς, επιτυχημένους ανθρώπους της τουριστικής βιομηχανίας του τόπου μας, εκείνες δηλαδή τις μορφές που δίνουν τη σκυτάλη για να περάσει η ανάγνωσή μου από το Σήμερα στο Αύριο.

Γιατί γι’ αυτό το Αύριο το βιβλίο, με τα δικά του εκφραστικά μέσα θέλει, κατά τη δική μου ανάγνωση, να μας προβληματίσει.

Οι εικόνες του, μάς ταξιδεύουν μοναδικά στον δικό του φαντασιακό κόσμο, εμποτισμένο όμως από τις λαϊκές δοξασίες, τους θρύλους και τη φιλοσοφία αρχαίων πολιτισμών. Ο ελληνικός και ανατολικός πολιτισμός, στους οποίους ο Διονύσης, εντοπίζει κοινά στοιχεία, μέσα από τη φιλοσοφία του Ηράκλειτου, του Πλάτωνα και του Λάο Τσε, αναδεικνύονται κυρίαρχοι, με μοναδικό βάθος και πληρότητα και ξεπερνούν το ρηχό, δυτικό, τεχνοκρατικό πνεύμα, που κυριαρχεί και μας καταδυναστεύει σήμερα.

Και μας ανακουφίζουν, αφού αισθανόμαστε ότι έχουμε ιστορία και παρελθόν, και μπορεί τώρα να ζούμε σ’ ένα ζοφερό παρόν, αλλά έχουμε τη δυνατότητα  να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον.

Μας ανακουφίζουν επίσης γιατί οι διαχρονικοί συμβολισμοί και οι φιλοσοφικές ενορχηστρώσεις, που εμπεριέχουν οι εικόνες του, μάς διδάσκουν ότι η πολυπλοκότητα της ιστορικής μας διαδρομής σαν λαού, δεν μπορεί και δεν επιτρέπεται να κλείσει τόσο άδοξα.

Και αυτό θα γίνει με πολλούς τρόπους: εάν ενσκήψουμε στον κρυπτικό λόγο του Ηράκλειτου, που μας μιλάει για τη Φύση, που σήμερα την κακοποιούμε, θα γίνει εάν αφουγκραστούμε το θρόισμα από τις φτερούγες των φτερωτών που κυκλοφορούν ανάμεσά μας, θα γίνει εάν αποδεχτούμε ότι είμαστε κομμάτι ενός όλου, που ξεκινάει από την προϊστορική εποχή με τους μαχαιρόδοντες και μέσα από τη μαγική περιπέτεια της Τέχνης, μέσα από τα έργα φωτισμένων «καλλιτεχνικών φύσεων», φτάνει στο Σήμερα, εδώ, απόψε, στο Πνευματικό Κέντρο, πάνω από τη διαλυμένη Πλατεία μας.

Γιατί, αγαπητοί Φίλοι, η δική μου ανάγνωση στο εικονοποιημένο σενάριο του Δημήτρη Βανέλλη ή διαφορετικά στο θεατροποιημένο κόμικ «ΑΝΘΡΩΠΟΠΟΙΗΣΗ» του Διονύση Κωνσταντόπουλου, (είδατε, έδωσα στον καθένα από ένα ρόλο), είναι τελικά αισιόδοξη, αφού ξεφυλλίζοντας την έκδοση, εντόπισα  μνήμες από καλές στιγμές, τη μαγιά δηλαδή γι’ αυτό που θα αποφασίσουμε να χτίσουμε από εδώ και πέρα.

Το ίδιο πιστεύω ότι είδε και ο εκδότης κ. Αντώνης Νικολουδάκης, που αποφάσισε να προχωρήσει στο τολμηρό εγχείρημα της έκδοσης του παρόντος.

Γιατί μπορεί για μένα η πολυσημία των έργων του Διονύση να λέει πολλά, αλλά γνωρίζω καλά ότι δεν είναι και πολύ εύκολο.

Ευγνωμονώ λοιπόν τον εκδότη από τη θέση αυτή για την γενναιότητά του και σας καληνυχτίζω, ευχαριστώντας σας για την προσοχή, ευχόμενη καλές αναγνώσεις!