H συμμετοχή του Χρήστου Μπάρλου στο 1ο Συμπόσιο Γλυπτικής, που διοργάνωσε ο Δήμος Αγίας Νάπας της Αμμοχώστου Κύπρου από 23 Απριλίου έως 10 Μαΐου 2014.

Το όνομα της ΖΑΚΥΝΘΟΥ, δίπλα στο όνομα της ΕΛΛΑΔΑΣ, και πιο κάτω ο τίτλος των γλυπτών: «ΕΙΡΗΝΗ» για το πρώτο και «ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ της ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ» για το δεύτερο, είναι νομίζω αρκετά για να κάνουμε αναφορά, στο σημερινό φύλλο των «ΕΠΙΛΟΓΩΝ» του ΕΡΜΗ, στο 1^ο Συμπόσιο Γλυπτικής, που διοργάνωσε ο Δήμος Αγίας Νάπας της Αμμοχώστου, από 23 Απριλίου έως 10 Μαΐου 2014.

Και όταν διαβάζουμε στην επίσημη ιστοσελίδα του Δήμου Αγίας Νάπας της μαρτυρικής μεγαλονήσου, κάτω από το όνομα του γλύπτη που φιλοτέχνησε τα παραπάνω έργα, στα βιογραφικά των Καλλιτεχνών που συμμετείχαν στο προαναφερθέν εικαστικό γεγονός, «ότι ζει και εργάζεται στην αγαπημένη του Ζάκυνθο»[1], η υποχρέωση προβάλλει διττή, καθώς συμπληρώνει την προσέγγιση που είχαμε κάνει στο έργο του Χρήστου Μπάρλου[2], τον Αύγουστο του 2011, για την έκθεσή του  στο BARRAGE CULTURE[3].

Τότε είχαμε υποστηρίξει, ότι ο καλλιτέχνης, ερμηνεύει τη ζακυνθινή φύση που τον περιβάλλει, και που η τύχη και η ζωή τον έριξε σ’ αυτό το «αλωνάκι», εντοπίζοντας σ’ αυτήν αρχετυπικές μορφές, τις οποίες ανασύρει μέσα από το ξύλο, την πέτρα και το σίδερο.

Επισημαίναμε δε ιδιαίτερα ότι, η αξιοπρόσεχτη ερμηνευτική του γλώσσα, τού επιτρέπει να βγάλει μέσα από τα πρωτογενή υλικά, τα ελάχιστα απομεινάρια, που απολιθώνουν την ουσία της ύπαρξης της ζακυνθινής φύσης και ψυχής, καθώς βλέπει σ’ αυτά, όχι απλά ένα αντίγραφο ενός αληθινού αντικειμένου, ούτε ένα διακοσμητικό μοτίβο οσοδήποτε περιγραφικό, αλλά κάτι πιο ουσιαστικό κι αιώνιο: βλέπει έναν εσωτερικό ρυθμό με πολλαπλές διεξόδους διαφυγής & ανάγνωσης, που του επιτρέπουν να αισθανθεί τη δύναμη που περικλείεται στο κουκούτσι κάθε έμψυχου- άψυχου όντος.

Και επειδή η εποχή μας αγωνιά για να βρει φωτογενείς οδούς που θα χαράξουν μια ορθή πορεία που θα μας βγάλει από τ’ αδιέξοδα, τα έργα του Μπάρλου στην Αγία Νάπα της Κύπρου, τοποθετημένα πια μόνιμα μέσα στο πάρκο Γλυπτικής που δημιούργησε ο Δήμος, αποτελούν μικρά αναθήματα του απολιθώματος της ζακυνθινής ψυχής, που αν και μακριά από το νησί μας, καταφέρνουν να εκφράσουν τη δύναμή του. Αυτή τη δύναμη που αντιστέκεται στους ισοπεδωτικούς  καιρούς που βιώνουμε, τους πνιγμένους από φωνές καταστροφολόγων, που προτάσσουν το μικρό υπερεγώ τους σε αξίες που η τέχνη του τόπου μας, η ζωγραφική, η γλυπτική, η αρχιτεκτονική, η μουσική, η λογοτεχνία, κατάφερνε πάντα να εκφράζει. Και που αν και την τέχνη αυτή εξακολουθούμε να φυλακίζουμε μέσα σε μουσεία που τα κρατάμε ερμητικά κλειστά (Μουσείο Ζακύνθου, Αρχοντικό Ρώμα) ή σε άλλα που κινδυνεύουν να κλείσουν (Μουσείο Σολωμού & Επιφανών Ζακυνθίων), εκείνη θα βρίσκει πάντα τη διέξοδο για να εκφραστεί.

Γιατί αυτό ακριβώς έκαναν τα δύο γλυπτά του Μπάρλου, που τώρα είναι στο 1^ο Πάρκο Γλυπτικής του Δήμου Αγίας Νάπας. Βρήκαν τον τρόπο να εκφράσουν αυτό που προσπαθούμε να φιμώσουμε, εμείς εδώ στο νησί, τρελαμένοι από την εκλογική μας μανία.

Παρ’ όλο το μικρό μέγεθός τους υψώνονται στέρεα, σχεδόν μνημειακά, κυοφορούμενα από τη ζακυνθινή φύση, που όσο και αν ΕΠΕΜΒΑΙΝΟΥΜΕ σ’ αυτή,  διατηρεί πάντα κάτι από την ακεραιότητα και τη δύναμή της. Άλλωστε ακόμα και τα εξώγλυφα ολόγλυφα ή εγχάρακτα στοιχεία που προσθέτει ο γλύπτης, χρησιμοποιώντας συνθετικά υλικά, που δεν ενώνονται με την κύρια ύλη που επεξεργάζεται, δεν συμβολίζουν πως ό,τι και να κάνουμε στη ζακυνθινή ψυχή, αυτή συνεχίζει την πορεία της μέσα από ατραπούς στο διηνεκές;

Ακόμα και οι τίτλοι των έργων: «ΕΙΡΗΝΗ» και «ΣΤΟΝ ΑΣΤΕΡΙΣΜΟ της ΑΦΡΟΔΙΤΗΣ» έχουν ιδιαίτερη σημειολογία.

Επιπρόσθετα η παρουσία και η αναγνώριση του γλύπτη στο μαρτυρικό νησί μακριά από αμφιλεγόμενες τοπικές εξουσίες που αρνούνται να επισκεφτούν τα μουσεία και τις εκθέσεις των εικαστικών μας, μόνο ανακούφιση μπορεί να προσφέρει στα αυτιά των υποψιασμένων.

Γιατί μόνο τυχαίο δεν είναι το συγκεκριμένο εικαστικό γεγονός για την περιοχή. Μια ματιά στον τοπικό τύπο θα επιβεβαιώσει τη μεγάλη σημασία που δόθηκε τόσο από τις αρχές του τόπου όσο και από την εκπαιδευτική κοινότητα.    Διαβάζοντας τις δηλώσεις του Δημάρχου Αγίας Νάπας, Γιάννη Καρούσου: «η πραγματοποίηση του Συμποσίου εντάσσεται στο πλαίσιο της προσπάθειας του Δήμου να καταστεί Κέντρο Πολιτισμού και Εικαστικής Δημιουργίας. Συνολικά 16 καλλιτέχνες λαμβάνουν μέρος στο Συμπόσιο, από τους οποίους 10 είναι μέλη του Επιμελητηρίου Καλών Τεχνών (Ε.ΚΑ.ΤΕ.) Κύπρου και καλλιτέχνες της επαρχίας Αμμοχώστου, ενώ 6 άτομα είναι μέλη του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών (Ε.Ε.Τ.) Ελλάδος», δεν μπορούμε παρά να σκεφτούμε ότι κάτι τέτοιο πραγματικά ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας για τη Ζάκυνθο.

          Και πράγματι κατά τη διάρκεια των εργασιών των καλλιτεχνών έγιναν παράλληλα, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δημοτικού Μουσείου «Θάλασσα», εκθέσεις Κυπρίων δημιουργών από όλο το φάσμα των εικαστικών τεχνών, διαλέξεις από γνωστούς Κύπριους καλλιτέχνες, ομιλίες από διακεκριμένους  καθηγητές πανεπιστημίων, θεατρικές παραστάσεις, ποιητικές αναγνώσεις από το Θεατρικό Εργαστήρι Πανεπιστημίου Κύπρου και συναυλίες από χορωδίες Δήμων της ελεύθερης περιοχής Αμμοχώστου. Δόθηκε επίσης συναυλία από το γνωστό Κρητικό καλλιτέχνη Λουδοβίκο των Ανωγείων με ένα αφιέρωμα στα 400 χρόνια από το θάνατο του Ελ Γκρέκο.

          Το πιο σημαντικό όμως γεγονός είναι ότι από την πρώτη ημέρα που οι καλλιτέχνες άρχισαν να κάνουν τα έργα τους στο χώρο, αρκετά σχολεία της ελεύθερης περιοχής Αμμοχώστου μετέφεραν τους μαθητές τους για να παρακολουθήσουν τους καλλιτέχνες εν δράσει!

           Στις 11 Μαΐου έγιναν τα εγκαίνια του Πάρκου Γλυπτικής κατά τη διάρκεια των οποίων έγινε, μεταξύ άλλων, απονομή αναμνηστικών πλακετών στους καλλιτέχνες, παράγοντες και σε άτομα που με την ενεργό τους δράση και εθελοντική προσφορά συνέβαλαν τα μέγιστα στη διοργάνωση του Συμποσίου και τη δημιουργία του Πάρκου, ενώ ο Δήμαρχος διαβεβαίωσε ότι το Πάρκο με την ολοκλήρωσή του θα αποτελεί στολίδι και χώρος πνευματικής καλλιέργειας και προώθησης των εικαστικών τεχνών όχι μόνο της Αγίας Νάπας αλλά και ολόκληρης της Επαρχίας Αμμοχώστου!

     Κλείνοντας το παρόν δημοσίευμα δεν μπορούμε παρά να συγχαρούμε το γλύπτη Χρήστο Μπάρλο για τη συμμετοχή του στο Συμπόσιο Γλυπτικής, να τον ευχαριστήσουμε γιατί ως πρεσβευτής άφησε στο διηνεκές ένα κομμάτι της ζακυνθινής ψυχής στην Αγία Νάπα της Κύπρου και γιατί όχι να μελαγχολήσουμε γιατί εμείς περί άλλα τυρβάζουμε…

 

Το άρθρο δημοσιεύτηκε και στο πολιτιστικό ένθετο της τοπικής εφημερίδας της Ζακύνθου ΕΡΜΗΣ, Παρασκευή 30-5-2014

---

[1]http://www.ayianapa.org.cy/docuploads/blog/docs/1398672263booklet%20gliptiki.pdf

[2] http://christosbarlos.gr/

[3] Κατερίνα Δεμέτη, Από το Inlook στο Outlook, Οι «Επεμβάσεις» του Χρήστου Μπάρλου, εκδ. Τρίμορφο, Ζάκυνθος 2012, σελ. 269

ART-ATHINA 2009 και ART-ZAKYNTOS 2009

Φωτογραφία από το:  http://www.naftemporiki.gr/story/1108308/21i-art-athina-upsilou-epipedou για την 21η Art-Athina. 

Σε μια εποχή που η εθνική πολιτιστική πολιτική για τα εικαστικά, φορά το μανδύα της παγκοσμιοποίησης, η 15η Διεθνής Συνάντηση Σύγχρονης Τέχνης ART-ATHINA 2009, που πραγματοποιήθηκε από 21 έως 24 Μαΐου στο Κλειστό Φαλήρου (γήπεδο TaeKwonDo), αποτελεί καλή αφορμή για να σκύψουμε πάνω από το εικαστικό τοπίο της ιδιαίτερης πατρίδας μας και να διαπιστώσουμε εάν πράγματι κάτι κινείται κι εδώ, τι μορφή έχει και πώς μπορούμε να το υποστηρίξουμε περισσότερο, προκειμένου ν’ αποτελέσει εκφραστικό μέσο και άλλων δυνάμεων που ζωοποιούν και δίνουν ελπίδα για κάτι πιο ποιοτικό και ειλικρινές στο μικρό νησί μας.

Για την ιστορία αξίζει ν’ αναφέρουμε ότι η Συνάντηση ART-ATHINA  θεσμοθετήθηκε από τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Αιθουσών Τέχνης το 1993, με σκοπό την παρουσίαση επιλεγμένων χώρων τέχνης, αλλά και  σημαντικών παράλληλων εκδηλώσεων εικαστικού ενδιαφέροντος.

Φέτος η ART-ATHINA, που ένας από τους σημαντικότερους στόχους της είναι η ανάδειξη των νέων καλλιτεχνικών τάσεων και προβληματισμών στη σύγχρονη τέχνη διεθνώς και η ενεργοποίηση διαύλων επικοινωνίας και ζύμωσης με το εικαστικό περιβάλλον,  προσέλκυσε χιλιάδες επισκέπτες, ενώ οι πιστοί οπαδοί της (καλλιτέχνες, τεχνοκριτικοί, συλλέκτες και φιλότεχνοι), κατέφθασαν από παντού, και μεταμόρφωσαν για λίγες μέρες την πρωτεύουσα σε μια παλλόμενη από δυναμισμό καλλιτεχνική σκηνή.

Συμμετείχαν σ’ αυτήν εξήντα γκαλερί από δώδεκα χώρες, και παρουσιάστηκαν περισσότεροι από τριακόσιοι καλλιτέχνες!

Πρόκειται λοιπόν για ένα από τα σημαντικότερα εικαστικά γεγονότα σύγχρονης τέχνης της Ευρώπης και το μεγαλύτερο ετήσιο εικαστικό γεγονός στην Ελλάδα.

Στο πρόγραμμά της, η ΑRΤ-ΑΤΗΙΝΑ, συμπεριέλαβε επίσης, παράλληλες δράσεις - εκθέσεις, ομιλίες, περφόρμανς, εντός και εκτός του εκθεσιακού της χώρου. Η σημαντικότερη: η παράλληλη έκθεση που διοργανώθηκε από το Μουσείο Μπενάκη σε συνεργασία με το Ελληνικό Φεστιβάλ, το Irish Museum of Modern Art και το  Istanbul Modern με θέμα: «Ύμνος στη Σκιά», σε επιμέλεια Paolo Colombo.   

Είναι όμως όλα αυτά τόσο μακριά από εμάς, που πρέπει μόνο ταξιδεύοντας να τα γνωρίζουμε;

Η σύγχρονη εικαστική πραγματικότητα της ιδιαίτερης πατρίδας μας, θέλει να δείξει και συγχρόνως να μας αποδείξει, κάτι άλλο. Δύο εκθέσεις θεματικές, που πραγματοποιήθηκαν το φετινό χειμώνα μας πείθουν για του λόγου το αληθές.

Η πρώτη, διοργανώθηκε το Σάββατο 21 Φεβρουαρίου, στο Αμφιθέατρο του Μουσικού Σχολείου Ζακύνθου, με θέμα την παγκόσμια βία και αφορμή της είχε τις  ταραχές που ξέσπασαν στην Ελλάδα και σε χώρες του εξωτερικού. Οι πέντε εικαστικοί που συμμετείχαν, θέλησαν να μας προβληματίσουν για τη βία, που ασκείται από το κοινωνικό μας περιβάλλον, αλλά και γι’ αυτήν που ασκούμε εμείς στους γύρω μας.

Η Ελένη Γούναρη, ο Διονύσης Ματαράγκας, η Θάλεια Ξενάκη, ο Κώστας Πλέσσας και η  Μίκα Συμβουλίδου, με τα έργα τους υποστήριξαν την άποψη ότι η βία δεν είναι μόνο σωματική. Υπάρχει και όταν καταστρέφουμε το περιβάλλον, και όταν κάνουμε κατάχρηση της ελευθερίας μας και όταν δε σεβόμαστε το διπλανό μας ή ακόμα τον ίδιο μας τον εαυτό. Στην ίδια εκδήλωση η Rudina Gjergjndreaj στο βιολί και ο Διονύσης Σεμιτέκολος στο πιάνο, παρουσίασαν έργα L.V.Beethoven, F. Schubert και C. Debussy.

Η δεύτερη, διοργανώθηκε την Tρίτη 7 Aπριλίου στον Κινηματογράφο «Φώσκολος», με θέμα το  πορτραίτο, από την Κινηματογραφική Λέσχη Ζακύνθου, στα πλαίσια της εκδήλωσης  "κινημα-φωτο-ζωγραφίζω".  Στην εκδήλωση αυτή προβλήθηκαν οι ταινίες της Ομάδας Τσιριτσάντσουλες: "Ηταν να μην πατήσει το
πόδι του στην Αθήνα" και "Η προετοιμασία" του Μαρίνου Μουζάκη και το
ντοκυμαντέρ "Σάτυροι στο δρόμο" των Δημήτρη Μητσόπουλου και Μαρίνου Μουζάκη. Συμμετείχαν συνολικά 24 καλλιτέχνες, που ζουν και δημιουργούν στην Ζάκυνθο. Εκτός από τους προαναφερόμενους στην πρώτη έκθεση εικαστικούς, αξίζει ενδεικτικά ν’ αναφέρουμε επίσης τη Νανά Γκούσκου, την Νατάσα Κεφαλληνού, τη Μάντυ Παπαδάτου, και το Δημήτρη Χαλβατζάρα.

Και από τις δύο εκθέσεις γίνεται φανερό ότι όχι μόνο κάτι κινείται κι εδώ, αλλά υπάρχει ένα καλλιτεχνικό δυναμικό που ζει, δημιουργεί και έχει ανάγκη μέσα από το έργο του, πρώτα να επικοινωνήσει και μετά να βρει νέους τρόπους αυτοέκφρασης.

Αν πάρουμε μάλιστα το θέμα, που διάλεξαν οι καλλιτέχνες της δεύτερης έκθεσης, δηλαδή το «πορτραίτο», βλέπουμε ότι εντάσσεται στη μεγάλη παράδοση της «Επτανησιακής προσωπογραφίας», που ξεκίνησε με τους Δοξαράδες, οι οποίοι είχαν κάθε λόγο να κολακεύουν την αριστοκρατική πελατεία τους, με το να ωραιοποιούν τα χαρακτηριστικά του προσώπου και να επιμένουν στον εξωτερικό διάκοσμο και στη διακοσμητική λεπτομέρεια του πίνακα, συνεχίστηκε με τον Κουτούζη και τέλειωσε με τους μαθητές και συνεχιστές του Καντούνη, οι οποίοι άνοιξαν νέα κεφάλαια, περιορίζοντας τα εξωτερικά στοιχεία και επιδιώκοντας την ψυχολογική διείσδυση, που εξειδικεύεται στα μάτια του εικονιζόμενου προσώπου.

Εξετάζοντας τώρα τι μορφή έχει αυτό που κινείται, θα λέγαμε ότι είναι πολύ δισταχτικό και αθόρυβο. Χωρίς να στερείται παιδείας και τεχνικής, ούτε φυσικά έμπνευσης και εκφραστικών μέσων, καλύπτει μια «ποικιλία» τάσεων της σύγχρονης τέχνης, που συνθέτουν το καλλιτεχνικό δυναμικό της ιδιαίτερης πατρίδας μας και που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από το καλλιτεχνικό δυναμικό κάθε άλλης χώρας. (Άλλωστε αρκετοί από τους εικαστικούς μας εκθέτουν και εκτός συνόρων).

Παρ’ όλα αυτά, είναι αξιοσημείωτο ότι, και οι δύο πολύ σημαντικές αυτές εκθέσεις, κράτησαν μόνο για μια βραδιά, όσο διήρκεσαν οι παράλληλες εκδηλώσεις τους, η μουσική στην πρώτη και η κινηματογραφική στη δεύτερη.

Μήπως ήρθε η ώρα να προβληματιστούμε για το πώς μπορούμε να τις υποστηρίξουμε περισσότερο;

Μ’ άλλα λόγια, μήπως ήρθε η ώρα να σκύψουμε πάνω στο έργο των εν ενεργεία καλλιτεχνών της Ζακύνθου και μέσα απ’ αυτές να σμιλέψουμε, να ζωγραφίσουμε, να πλάσουμε, ν’ αποτυπώσουμε στο φωτογραφικό χαρτί, το νέο της πρόσωπο και τελικά να διατηρήσουμε τη συνέχειά μας στο χώρο και το χρόνο;

ART-ATHINA 2009 για την Ελλάδα και, γιατί όχι, ART-ZAKYNTOS 2009 για εμάς, για τα παιδιά μας, για ν’ αντισταθούμε πριν το άνοιγμα στην παγκοσμιοποιημένη (εικαστική) πραγματικότητα γίνει τελεσίδικα μοιραίο.

Αυτό, που η άναρχη τουριστική ανάπτυξη της Ζακύνθου χρεώνεται καθημερινά.

*** Το παρόν δημοσιεύτηκε στο βιβλίο μου και στην τοπική εφημερίδα ΕΡΜΗΣ, 29-5-2009.

---

Συνέντευξη του Νίκου Μεγαδούκα στην Κατερίνα Δεμέτη

Το να κάνεις συνέντευξη στον Νίκο Μεγαδούκα μοιάζει λίγο πολύ με το να ανοίγεις το «Κουτί της Πανδώρας», αφού ξέρεις ότι μιλάς με έναν άνθρωπο, που στην καριέρα του ως πολιτικός συντάκτης από το 1982, «καλύπτοντας» δημοσιογραφικά Προέδρους Δημοκρατίας, πρωθυπουργούς, υπουργούς των Εξωτερικών και αρχηγούς κομμάτων, είδε, άκουσε και γνώρισε από κοντά, όλα τα πρόσωπα που έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο στην πολιτική σκηνή του τόπου μας, τις τελευταίες τέσσερις δεκαετίες.

Από την άλλη, έχεις απέναντί σου και τον καλό φίλο, που το εύρος της κοινωνικής του εμπειρίας, σε έβγαζε συχνά από διλήμματα προσωπικά και σε προσάρμοζε ενίοτε «ανώμαλα» στα όσα επρόκειτο να γευτείς στην εκάστοτε επιλογή σου.

Ο ενικός επιβαλλόμενος και όχι επιφανειακός…

Ερωτήσεις: 

1. ΕΡΩΤΗΣΗ: Νίκο, επέλεξες τη «δημοσιογραφία της πένας», κυρίως ως πολιτικός συντάκτης στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων και για πολλά χρόνια στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» του πάλαι ποτέ συγκροτήματος Γιάννη Βελλίδη, αλλά και ως αρθρογράφος στην εφημερίδα «Ελευθερία» της Λάρισας και ως ανταποκριτής της κυπριακής εφημερίδας «Ο Πολίτης». 
Παρ’ ότι εργάστηκες και στο ραδιόφωνο, στην Αθήνα, την Κύπρο και την Αυστραλία, γιατί αποφάσισες να κρατηθείς μακριά από τη δημοσιογραφία της τηλεόρασης των ιδιωτικών καναλιών, εμμένοντας στην έντυπη δημοσιογραφία;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όταν ξεκίνησα τη δημοσιογραφία στην αρχή της δεκαετίας του ’80 υπήρχαν μόνο οι εφημερίδες και μάλιστα με πολύ μεγάλες κυκλοφορίες, κάποια σοβαρά πολιτικά περιοδικά (και φυσικά μόνον η ΕΡΤ) κι ήταν για μένα ξεχωριστό προνόμιο να έχω ως συναδέλφους, καταξιωμένους πολιτικούς συντάκτες, όπως ο Καμβύσης, ο Παπαγεωργίου, ο Φάτσης, ο Χρυσοστομίδης, ο Μαυροϊδής, αλλά και ο Α. Ζούλας, ο Βασίλης Τζανετάκος, ο Βότσης, ο Μανωλάκος, για να αναφέρω κάποιους ενδεικτικά, από τους οποίους έμαθα πολλά, πάνω δε απ’ όλα έμαθα να σέβομαι την είδηση και να μην προδίδω ποτέ την πηγή της είδησης ή της πληροφορίας. Όταν μετά το 1989 είχαμε την «έκρηξη» των ιδιωτικών τηλεοράσεων (η λειτουργία τους συνεχίζεται μέχρι σήμερα δίχως κανόνες και πλαίσιο) και των ραδιοφώνων και στη συνέχεια του διαδικτύου, το πράγμα (μετά τον αρχικό ενθουσιασμό) άρχισε να ξεφεύγει. Να χάνονται οι όποιοι οι κανόνες και φυσικά η δεοντολογία.

Δεν ισχυρίζομαι πως παλιότερα οι εφημερίδες κινούνταν πάντα εντός κάποιου κοινά παραδεκτού πλαισίου, ούτε ότι δεν εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα των ιδιοκτητών τους. Αλλά όσο περνάει ο καιρός εδραιώνεται η πεποίθηση πως τα ΜΜΕ δεν λειτουργούν τόσο για την ενημέρωση της κοινωνίας, όσο κυρίως για την εξυπηρέτηση των πάσης φύσεως (εκτός αυτών στα ΜΜΕ) επιχειρηματικών συμφερόντων των ιδιοκτητών τους.

Ήταν, συνεπώς, για μένα πολύ δύσκολο να μπορέσω να «παίξω» (παρά τις κατά καιρούς προτάσεις που μου έγιναν) σε ένα τέτοιο «σύστημα» εξουσίας και διαπλοκής, που ερχόταν σε σύγκρουση με τους προσωπικούς ηθικούς και αξιακούς κώδικες. Άσε δε που δεν ανήκω στη χορεία εκείνη των ανθρώπων που ενδιαφέρονται είτε να αποκτήσουν 5 λεπτά δημοσιότητας ή να παίξουν ρόλο στο διαμορφωμένο πια star system.

2. ΕΡΩΤΗΣΗ: Διάβασα σε ένα κείμενό σου για τον Ανδρέα Χριστοδουλίδη, για χρόνια διευθυντή σου στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, με αφορμή τα τρία χρόνια από το θάνατό του, μια φράση του: «Σ’ έναν κόσμο που αλλάζει, όπως είναι ο σημερινός, με τόσο δραματικές ταχύτητες, η ακινησία δεν ταιριάζει. Είσαι ετοιμόρροπος όταν όλα αλλάζουν και κινούνται γύρω σου και εσύ προσπαθείς να μείνεις ακίνητος». Και θα ήθελα να σε ρωτήσω, με ποιον τρόπο μπορούν τα ΜΜΕ να αντισταθούν στη «δημοσιογραφία της αγοράς»;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ : Όσο κι αν ο μακαρίτης ο Χριστοδουλίδης έχει δίκιο ως θέση αρχής, το θέμα είναι αν μπορείς και αν έχεις την προσαρμοστική ικανότητα να ακολουθήσεις όλα αυτά που κινούνται γύρω σου, δίχως συγκεκριμένη κατεύθυνση, δίχως κανόνες, που κινούνται σε έναν περίεργο στροβιλισμό, ο οποίος – φοβούμαι – δεν εμπεριέχει ούτε όραμα, ούτε προοπτική. Κινούνται για να κινούνται και αναπαράγουν μιαν υπαρκτή παρακμή, όπως, άλλωστε, τη βιώνουμε να εδραιώνεται σε όλες τις εκφάνσεις του πολιτικού, οικονομικού, κοινωνικού και πολιτιστικού μας βίου. Και σε έναν τέτοιο «τζόγο», όπου ο καθείς λέει ό,τι του καπνίσει, όπου η κάθε κουβέντα του καφενείου σαν αρχίσει να μεταδίδεται  δια του διαδικτύου αποκτά μια δυναμική αλήθειας, έστω και αν αργότερα αποδειχθεί ότι είναι ψεύδος, λυπάμαι, αλλά δεν μπορώ να παίξω.  

3. ΕΡΩΤΗΣΗ: Τι θα συμβούλευες έναν δεκαοκτάχρονο που θα τέλειωνε τώρα το σχολείο και θα ήθελε να ακολουθήσει τη δημοσιογραφία;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: «Ο κόσμος είναι ζόρικος /κι εμείς ασθενικοί/ και ό,τι πούμε /το παίρνει η βουή», έλεγε ο Σαββόπουλος. Επειδή, λοιπόν, ο κόσμος είναι ζόρικος και κυρίως επειδή δεν μ’ αρέσει να μιλάω ως σοφός γέρων από καθέδρας, ο οποίος δίνει συμβουλές, ισχυρίζομαι πως, αν κάποιος θέλει κάτι, μπορεί να πετύχει. Αλλά, επειδή είμαστε κι ασθενικοί, ισχυρίζομαι πως αυτός που θα θελήσει να ακολουθήσει τη δημοσιογραφία – ειδικά στις μέρες μας - δεν θα πρέπει να παρασυρθεί από το φαίνεσθαι και από «τα 5 λεπτά δημοσιότητας», πρωτίστως δε οφείλει να αποκτήσει Παιδεία, Αισθητική και πάνω απ’ όλα γερό στομάχι…

4. ΕΡΩΤΗΣΗ: Πιστεύεις ότι ο φιλελληνισμός παρελθόντων εποχών, θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα για τους σύγχρονους δανειστές, μνημονιακούς και «εταίρους» μας;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Φοβούμαι πως ο φιλελληνισμός παρελθόντων ετών είναι παράδειγμα προς αποφυγήν για τους σύγχρονους δανειστές της χώρας. Και αυτό το βλέπουμε… Υποστηρίζω δε πως τα προβλήματα των κρατών σήμερα δεν λύνονται (όπως άλλωστε και στο παρελθόν) με τέτοιους όρους. Οι φιλέλληνες κατά το 1821 εκδήλωσαν την δική τους προσωπική και ατομική στάση απέναντι στην  Επανάσταση, οι περισσότεροι δε εξ αυτών ήταν ενταγμένοι ή φίλα προσκείμενοι σε ιδεολογικά και επαναστατικά ρεύματα της εποχής τους. Ωστόσο, αυτή η ατομική στάση των φιλελλήνων δεν απέτρεψε ούτε συμμαχίες κατά των εξεγερμένων Ελλήνων, αλλά ούτε και ετεροβαρή εις βάρος της Ελλάδας δάνεια. Και σε τελική ανάλυση είναι δεδομένο πως φιλίες μεταξύ των κρατών δεν υπάρχουν, αλλά μόνο συμφέροντα κυρίαρχων (κατά καιρούς) ελίτ και τάξεων…

5. ΕΡΩΤΗΣΗ: Η μνήμη διέπεται από το συναίσθημα. Θυμόμαστε περισσότερο και καλύτερα τα γεγονότα που μας συγκινούν. Με αυτό το πρίσμα, ποια είναι για σένα η ονειρεμένη πατρίδα σου; Τη συναντάς στη σημερινή Ζάκυνθο;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Το ερώτημά σου, Κατερίνα μου, εμπεριέχει παγίδα και δεν θα ήθελα να πέσω μέσα. Άλλο η μνήμη και το συναίσθημα που ενίοτε την υποκινεί και άλλο το όνειρο. Εξ άλλου «κάθε πρωί καταργούμε τα όνειρα» που λέει κι ο Αναγνωστάκης ο Μέγας. Δεν ξέρω αν υπάρχει πια ονειρεμένη πατρίδα, όχι φυσικά δια της μνήμης, αλλά δια της πραγματικότητας και της αισθητικής. Το τοπίο και οι μνήμες από τη Ζάκυνθο παραμένουν ζωντανές, όσο παραμένουν ζωντανοί κι οι λιγοστοί παιδικοί μου φίλοι στο νησί, που (μου) τη θυμίζουν, όταν (περισσότερο εκείνοι) αναδιφούν σε παλιές παιδικές ιστορίες… Κι όλ’ αυτά κάποια στιγμή θα καταλήξουν «σαν όλους τους νεκρούς που λησμονιούνται», όπως λέει και ο Λόρκα, στο «Θρήνο για τον Ιγνάτιο Σάντσεθ Μεχίας».

6. ΕΡΩΤΗΣΗ: Πού ζουν σήμερα ο Άγγελος Αξιώτης που προσπαθούσε να ερμηνεύσει κρυμμένους κώδικες, η ερωμένη του η Χριστίνα με τα αγορίστικα μαλλιά και οι υπόλοιποι ήρωες του πολιτικού μυθιστορήματός σου «Ο τάφος του Κικέρωνα» (Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη, 2000 και Β΄ έκδοση: Περίπλους 2011); Και κάτι ακόμη… Θεωρείς την πλοκή του βιβλίου σου προφητική για την ιστορική πραγματικότητα των Βαλκανίων, δεκαπέντε χρόνια μετά;

 

To εξώφυλλο της α΄και β΄έκδοσης του βιβλίου του Νίκου Μεγαδούκα.

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ο Άγγελος Αξιώτης, έτσι εμμονικός που ήταν με το αξιακό του σύστημα, είναι βέβαιο πως αν δεν ψάχνει κάπου «κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα» ίσως να βρίσκεται ο ίδιος κρυμμένος ή να προσποιείται τον παραμένοντα εν συγχύσει αθώο! Οι άλλοι ήρωες του βιβλίου έχουν ξεφύγει πια από το δημιουργό τους, όσοι δε εξ αυτών, που αποτέλεσαν τη βάση για τη δημιουργία τους, δεν έχουν πεθάνει, είναι βέβαιο ότι έχουν  ακολουθήσει το δικό τους δρόμο, ερήμην  του συγγραφέα ή και ενάντια σ’ αυτά που ο συγγραφέας ήθελε να νομίζει γι’ αυτούς…

Όσον αφορά τα Βαλκάνια, το σενάριο του βιβλίου μπορεί να μην υλοποιήθηκε (αν και τότε υπήρχε ως σχεδιασμός σε κάποια κέντρα αποφάσεων), αλλά δεν νομίζω πως η προσπάθεια ενσωμάτωσης των χωρών της περιοχής στην Ευρώπη έλυσε τα οικονομικά και τα κοινωνικά προβλήματα των λαών τους. Ας μην λησμονούμε το λεχθέν από τον πολύ Πόουλ Τόμσεν του ΔΝΤ ότι η Ελλάδα ανήκει στα Βαλκάνια και όχι στην Ευρώπη και συνεπώς «καλά είναι» ένας μισθός 300 ευρώ…Τα δε πρόσφατα γεγονότα στην ΠΓΔΜ (Κουμάνοβο) δείχνουν ότι η βαλκανική ισορροπία παραμένει ακόμη εύθραυστη…

7. ΕΡΩΤΗΣΗ: Πόσο σημαντικό είναι το χιούμορ στη ζωή σου;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ισχυρίζομαι πως είναι σημαντικό και προσπαθώ να το διατηρώ σε πείσμα των θλιμμένων καιρών μας, όπως προσπαθώ να διατηρώ τον αυτοσαρκασμό και ενίοτε μια αριστοφανική προσέγγιση των πραγμάτων. Το θέμα είναι πως δεν ξέρω αν φτάνει το χιούμορ και αν γίνεται αντιληπτό ή ακόμη κι αν δεν παρερμηνεύεται.

8. ΕΡΩΤΗΣΗ: Από ποιο πρόσωπο θα ήθελες να πάρεις συνέντευξη και δεν το έχεις κάνει ακόμα;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Αν περίμενες -  ίσως από δική μου επαγγελματική διαστροφή - να σου πω για κάποιο πολιτικό πρόσωπο, θα σε απογοητεύσω! Δυστυχώς, αυτήν τη συνέντευξη που θα ήθελα δεν θα μπορέσω να την πάρω. Γιατί ο Ισπανός συγγραφέας  Χόρχε Σεμπρούν, που είναι κι αγαπημένος μου, δεν ζει πια (1923 – 2011). 

9. ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποιο βιβλίο θα μου πρότεινες να διαβάσω;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Το «Ταξίδι στην άκρη της νύχτας» του Λουί Φερντινάν Σελίν. Ένα βιβλίο που οι κριτικοί, ήδη από το 1932, το χαρακτήρισαν άλλοι ως αριστούργημα, άλλοι ως ανοσιούργημα, άλλοι ως μνημειώδες και απάνθρωπο κι άλλοι πάλι ως υψηλό και τραγικό.

10. ΕΡΩΤΗΣΗ: Υπάρχει ελπίς;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Ακόμη κι αν υποθέσουμε πως δεν υπάρχει, θα πρέπει να την ανακαλύψουμε ώστε να μπορέσουμε να ξεπεράσουμε την προϊούσα παρακμή και τον εδραιωμένο στις συνειδήσεις «ωχαδερφισμό» μας…

Σε ευχαριστώ!

Το παρόν δημοσιεύτηκε και στο πολιτιστικό ένθετο "Τέχνης Λόγια" , τεύχος Νο 2, της εφημερίδας ΗΜΕΡΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ, Τετάρτη 5.8.2015, αρ. φύλλου 5030.

H Έκθεση ζωγραφικής του Μπάμπη Πυλαρινού στο προαύλιο της εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα στο Αργάσι

10 χρόνια μπορεί να είναι λίγα.

10 χρόνια μπορεί να είναι και πάρα πολλά.

Ωστόσο, 10 χρόνια μπορεί να είναι όσα ακριβώς χρειάζεται κανείς για να οργανώσει μια έκθεση ζωγραφικής, η οποία συμπυκνώνει το έργο μιας δεκαετίας, αποτυπώνει την εξέλιξη της τεχνικής, επαναπροσδιορίζει τους στόχους, ενδυναμώνει από τις απαρχές, ξεδιπλώνει τις αξίες, κοινωνεί στο Σήμερα και συγκρίνει το Χθες με το Αύριο για να συνεχίσει να ρίχνει λάδι στο φάρο της τέχνης[1]…

       

Αναφέρομαι στην μεγάλη έκθεση ζωγραφικής (42 περίπου έργα), με τη μικρή χρονική διάρκεια, που πρόκειται να πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 5 Αυγούστου, από τις 8 το βράδυ μέχρι τις 3 το πρωί, μόνο για ένα βράδυ, στο προαύλιο της εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα στο Αργάσι, του Μπάμπη Πυλαρινού.

Η έκθεση περιλαμβάνει επιλεγμένα έργα από τις επτά τελευταίες ατομικές εκθέσεις, που πραγματοποίησε ο καλλιτέχνης στην Αθήνα και στο εξωτερικό την τελευταία δεκαετία.

Με κατασταλαγμένο πλέον εικαστικό ιδίωμα, με την ίδια ευαισθησία, χωρίς καταπίεση από προοπτική, σκιά και αναλογίες, αποτυπώνει μια ήρεμη ζωή, στην οποία κυριαρχούν χρώματα γεμάτα ευαισθησία και ποιότητα. Κοντά στη φύση, ακόμα και τα καμπαναριά του αποκτούν καμπύλες και μοιάζουν με δέντρα που σείονται από τη μουσικότητα των καμπάνων τους.

Ο κόσμος του είναι ευδαιμονικός, ήσυχος, μ’ ένα δικό του εσωτερικό ρυθμό. Ένας κόσμος μακριά από την τουριστική βαβούρα και το άγχος της σύγχρονης καθημερινότητας. Ένας κόσμος που δείχνει τα ουσιαστικά της ζωής μας, τα οποία οι περισσότεροι τα έχουμε ξεχάσει.

Σε αυτό βοηθάει και η νέα τεχνική με την οποία ζωγραφίζει. Πρόκειται για έργα ζωγραφισμένα με εγκαυστική, η οποία ονομάζεται και «ζωγραφική με ζεστό κερί», καθώς το medium, το μέσο δηλαδή, στο οποίο διαλύεται η χρωστική ουσία, είναι το θερμασμένο κερί. Αυτή η τεχνική έχει την ιδιότητα να καταλύει τα περιγράμματα. Έτσι τα έργα πλάθονται με εμπρεσσιονιστικό τρόπο, απαλλαγμένα από αυστηρά περιγράμματα, κερδίζοντας έτσι σε ατμοσφαιρικότητα.

  

Καθοριστικό στοιχείο της έκθεσης είναι και ο χώρος που επιλέγει ο καλλιτέχνης να εκθέσει.

Η συνέργεια του μνημείου με τα έργα, είναι  εκπληκτική.

Από τη μια αναδεικνύεται στοχευμένα, η ιστορία και η αρχιτεκτονική ενός πανέμορφου μνημείου και από την άλλη τα έργα συνομιλούν με την τέχνη του ναού.

Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι η επιλογή του συγκεκριμένου χώρου λειτουργεί καθαρτήρια για έργα που δούλεψε έξω από το νησί του, τα οδηγεί όμως πίσω σε αυτό, για να τα μπολιάσει με την ατμόσφαιρα του τόπου, αναζητώντας την αποδοχή του εναγκαλισμού τους από αυτόν. Έτσι δεν μπορούμε παρά να σκεφτούμε ότι ο νόστος αποτελεί το εφαλτήριο για την Έκθεση, 10 χρόνια μετά τη πρώτη του, με θέμα τα  «Προσεισμικά τοπία», η οποία του έδωσε το έναυσμα να ξεκινήσει την περιπλάνησή του στον κόσμο της Τέχνης.

Ευχή μας, η επόμενη έκθεση του Μπάμπη στο νησί μας να μην γίνει την επόμενη δεκαετία.

                                      

Το παρόν δημοσιεύτηκε και στο πολιτιστικό ένθετο "Τέχνης Λόγια" , τεύχος Νο 2, της εφημερίδας ΗΜΕΡΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ, Τετάρτη 5.8.2015, αρ. φύλλου 5030.

      

---

[1] «Μια σταγόνα λάδι στο φάρο της Τέχνης… ή Η Έκθεση Ζωγραφικής του Μπάμπη Πυλαρινού στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Ζακυνθίων, χειμώνας 2005», Κατερίνα Δεμέτη, Από το Inlook στο Outlook, Τρίμορφο 2012, σελ. 89.

«Ο Ρώμας του Ζουργού ή το Μυθιστόρημα μέσα στο Μυθιστόρημα».

Για το τελευταίο βιβλίο του Ισίδωρου Ζουργού «Σκηνές από το βίο του Ματίας Αλμονσίνο», το οποίο κυκλοφόρησε την άνοιξη του 2014 (εκδόσεις Πατάκη), έχουν γραφτεί πολλά.

Εκείνο ίσως που δεν έχει επισημανθεί, είναι η παρουσία μέσα σ’ αυτό, σε ξεχωριστό, ομώνυμο μάλιστα κεφάλαιο, του βασικού μυθιστορηματικού χαρακτήρα Βαρτάγγελου Νταβιτσέντσα, από τον «Θρήνο της Κάντιας», του «δικού» μας Διονύση Ρώμα. Ένας άλλος συσχετισμός είναι η αναφορά του στον ανατόμο Ανδρέα Βεζάλ, τον οποίο διαλέγει για να ξεκινήσει την ιστόρησή του και ο οποίος, όπως είναι γνωστό  πέθανε κατά τη διάρκεια της επιστροφής του από ένα ταξίδι στους Άγιους Τόπους και θάφτηκε συμπτωματικά στο νησί μας.

Σε κάποια λοιπόν από τις «Σκηνές» του πολυτάραχου βίου του γιατρού Ματίας, ο οποίος στη διαδρομή της ζωής του διασχίζει χαρτογραφώντας ολόκληρη την Ευρώπη του 17ου αιώνα, και μέσα στις 785 σελίδες του βιβλίου του, με τους 122 χαρακτήρες (υπαρκτούς και φανταστικούς), φτάνει και στο Τζάντε, για να προσκυνήσει ο σιορ Παναγιώτης, θετός πατέρας του Ματίας, στα χώματα των γονιών του και ν’ ανάψει κερί στον άγιο.

Διαβάζουμε λοιπόν στη σελ. 426, την εξομολόγησή του: «…Θέλω να πάμε μαζί στο Τζάντε, για να πεθάνω εκεί, να με παραχώσουνε στο χώμα που μοσκοβολάει κι όχι εδώ στη γλίτσα της λιμνοθάλασσας», αναφερόμενος στη Βενετία.

Και πιο κάτω στη σελ. 439, ο Ζουργός δίνει τα διαπιστευτήρια των φανταστικών ηρώων του Ρώμα, που παίρνουν στο βιβλίο του σάρκα και οστά: « …Πρωτότοκος της φαμίλιας είναι ο Βαρτάγγελος Νταβιτσέντσα. Ο δεύτερος στη σειρά είναι ο Κέκος, που πολεμάει τούτην την ώρα στον Χάνδακα. Ο Μουτσέτος, ο πιο μικρός, είναι χαμένος εδώ και χρόνια, δεν κατάλαβα πού. Έχουν και δυο αδερφάδες, την Ορσέτα, που ΄γινε καλόγρια κι έφυγε απ’ το σπίτι, και την Μπιάνκα. …».

Αλλά εκείνο που κατά τη γνώμη μου παίρνει ακόμα μεγαλύτερη συνάφεια με το δικό μας Κόντε των ζακυνθινών γραμμάτων, είναι η περιγραφή του αρχοντικού τους, στη σελ.474, καθώς ο Ζουργός καταφέρνει να αποδώσει το στοιχειωμένο πνεύμα του αρχοντολογιού που κατοικεί μέσα στο αρχοντικό, το οποίο σαν κέλυφος περιβάλλει έναν κόσμο που χάνεται.

Γράφει χαρακτηριστικά: «Θλίψη. Μπαινοβγαίνω σ’ ένα αρχοντικό όπου οι ψίθυροι υπερτερούν κατά πολύ απ’ τους κοριούς και βασιλεύουν. Οίκος των Νταβιτσέντσα –εγώ το λέω ο αφαλός της κόλασης. Ένας πρωτότοκος δίδυμος του σατανά, ένας δευτερότοκος αιχμάλωτος της αυλαίας του θεάτρου και του ονείρου, που φυτρώνει σαν το πούσι στη σκηνή. Από γυναίκες βάλε τη μεγάλη αδερφή, που έγινε ηγουμένη για να γλιτώσει., αλλά παρ’ όλα αυτά εποπτεύει τα πάντα απ’ το μοναστήρι, και μια μικρότερη, που θα ‘ ταν άνοιξη αν δεν είχε κι ο δικός της χρόνος παγώσει κι εκείνη ξεμείνει τελικά σαν το κρύσταλλο του χειμώνα. Πρόσθεσε σ’ αυτούς δούλους, σέμπρους, ρουφιάνους, μπράβους, τοκογλύφους, να μπαινοβγαίνουν όλοι σε μια κωμωδία αγέλαστη που σου πλακώνει το στήθος».

Κάλλιστα θα μπορούσαμε να βρούμε ομοιότητες και με το μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη: «Οι σκλάβοι στα δεσμά τους» [1] και το αρχοντικό του κόντε Αλέξανδρου Οφιομάχου Φιλάρετου: «Στους τοίχους εδώ κ’ εκεί εκρεμόνταν οι οικογενειακές τους εικόνες, μαυρισμένες από την πολυκαιρία κι από την υγρασία, μέσα σε μαύρες ή σε χρυσωμένες κορνίζες θαμπές ως κ’ εκείνες: οι παλιοί Οφιομάχοι, άρχοντες με δύναμη μεγάλη στον τόπο και που τώρα εκοιμώνταν ήσυχα και λησμονημένοι στο χώμα…  Μέσα στο σπίτι εβασίλευε ησυχία. Κι από το δρόμο ερχότουν μόνο ο θόρυβος ενού μαραγκού που ερουκάνιζε σανίδες…».

Το κεφάλαιο με τίτλο «Βαρτάγγελος Νταβιτσέντσα», αναπτύσσει  διεξοδικά τη συμβολή του γιατρού Ματίας στους κατατρεγμένους πρόσφυγες που καταφθάνουν στο νησί μας, μετά την πτώση του Χάνδακα, το 1669, από τους Τούρκους, ο οποίος σπουδασμένος στις νέες ιατρικές εξελίξεις προσφέρει αληθινό βάλσαμο με τις μεθόδους που χρησιμοποιεί στους πληγωμένους.

Ωστόσο η σημαντικότερη προσφορά του Ζουργού, σε όσους αγαπάμε τη λογοτεχνία είναι ότι, δίνει σάρκα και πνοή σε κάποιους φανταστικούς ήρωες, αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα και τη γονιμοποιό φαντασία του Πλάστη τους. Γιατί ο «δικός» μας, Διονύσης Ρώμας εξακολουθεί να εμπνέει τους δημιουργούς. Και οι εκλεκτικές συγγένειες που αναδεικνύει με την πένα του ο Ζουργός, μόνο αναγνώριση και αγάπη φανερώνουν.

Και όπως ο ίδιος ομολόγησε στην συνέντευξή του στην Καθημερινή [2] , στη Γιώτα Μυρτσιώτη, για την επιστροφή του στο ιστορικό μυθιστόρημα: «Νομίζω ότι στη ζωή δεν μπορείς να δημιουργήσεις οτιδήποτε αν δεν ξεφυσήσεις επάνω του μια βαθιά ανάσα αγάπης. Πιστεύω επίσης στη σημασία της ιστορικής γνώσης τόσο για τη συγκρότηση μιας προσωπικότητας όσο και γενικότερα στην ταυτότητα των λαών. Μόνο με ιστορική συνείδηση μπορείς νηφάλια να εκτιμήσεις, να στοχεύσεις πιο αποτελεσματικά για να οδηγηθείς σε πιο ασφαλή συμπεράσματα. Δεν είναι τυχαίο ότι οι πιο αυταρχικές και αποτρόπαιες εξουσίες πολέμησαν την ιστορική συνείδηση και πρόταξαν τη λήθη».

Δεν θα ήταν λοιπόν σκόπιμο να βγάλουμε και μεις από τη λήθη τους μεγάλους των γραμμάτων μας, να γνωρίσουμε τους φανταστικούς τους ήρωες και να πάρουμε παράδειγμα μίμησης ή αποφυγής για τα λάθη μας.

Ο Θεσσαλονικιός Ισίδωρος Ζουργός μας ανοίγει την πόρτα .

Στο χέρι μας είναι εάν θα αξιοποιήσουμε τους σπουδαίους των γραμμάτων μας, για να αποκτήσουμε την ιστορική γνώση και παιδεία, που τόσο μας λείπει…

Δημοσιεύεται στο πολιτιστικό ένθετο  "Τέχνης Λόγια", τεύχος 1/22.7.2015, που κυκλοφορεί σήμερα με την εφημερίδα ΗΜΕΡΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ, αρ. φύλλου 5020.

---

[1] Κωνσταντίνου Θεοτόκη: «Οι σκλάβοι στα δεσμά τους», εκδ. Σύγχρονη εποχή, Αθήνα 2010, σελ.30-31

[1] http://www.kathimerini.gr/766156/article/proswpa/synentey3eis/is-zoyrgos-anazhtoysa--gia-hrwa-enan-kalo--an8rwpo, ΣΥΜΕΝΤΕΥΞΕΙΣ , ΓΙΩΤΑ ΜΥΡΤΣΙΩΤΗ, 11.05.2014, Ισίδ. Ζουργός: Αναζητούσα για ήρωα έναν καλό άνθρωπο».

Συνέντευξη Ισίδωρου Ζουργού στην Κατερίνα Δεμέτη

Δημοσιεύεται στο πολιτιστικό ένθετο  "Τέχνης Λόγια", τεύχος 1/22.7.2015, που κυκλοφορεί με την εφημερίδα ΗΜΕΡΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ, αρ. φύλλου 5020.

Είθισται για λόγους ευγένειας να τηρείται ο πληθυντικός. Αυτό όμως θα συντηρούσε μια πλαστή απόσταση με έναν συγγραφέα που γνωρίζω καλά, όχι μόνο μέσα από τα βιβλία του, αλλά κυρίως μέσα από τις κοινές μας συζητήσεις, με έναν άνθρωπο  σταθμό στη ζωή μου και που με τίποτα δεν θα χαρακτήριζα, απλό γνωστό. Καθώς λοιπόν πάγος δεν υπάρχει περνάω κατ’ ευθείαν στον ενικό και στις ερωτήσεις.

Ερωτήσεις:

1.     ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποια είναι η γνώμη σου για το «ιστορικό μυθιστόρημα» και πόσο μπορεί να αποτελέσει εφαλτήριο για να κάνει πιο γοητευτική την Ιστορία για τους νέους;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Όλα τα μυθιστορήματα που σχετίζονται με τον άλφα ή τον βήτα τρόπο με την Ιστορία – δεν είναι όλα ιστορικά μυθιστορήματα- ασκούν γοητεία σε ένα μεγάλο μέρος του αναγνωστικού κοινού. Νομίζω πως υπάρχουν αρκετοί λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό: Η έμφυτη περιέργειά μας για την καθημερινή ζωή σε άλλες εποχές, όπως επίσης και η ανάγκη απόδρασης από την τωρινή καθημερινότητα που μας φαίνεται βαρετή και ανούσια- να σας θυμίσω επ’ ευκαιρία τον Φλωμπέρ που είχε πει όταν έγραψε τη Σαλαμπώ, ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στην αρχαία Καρχηδόνα, ότι το έκανε για να δραπετεύσει από την πεζή καθημερινότητα της εποχής του. Η εποχή του Φλωμπέρ, τα μέσα του 19^ου αιώνα, στα δικά μας μάτια φαίνεται πολύ ρομαντική και συναρπαστική, όχι όμως για εκείνον που ήταν σύγχρονός της. Πέρα όμως από αυτή την ανάγκη της απόδρασης από τον τόπο και τον χρόνο η σχέση μας με το παρελθόν μέσα από μια συστηματική επεξεργασία διευρύνει τη θέαση του φαινομένου του ανθρώπου διαχρονικά και βαθαίνει την κρίση μας σε προβλήματα επίκαιρα. Αυτό, όπως καταλαβαίνεις, έχει ιδιαίτερη σημασία για τους νέους ανθρώπους.

2.     ΕΡΩΤΗΣΗ: Ισίδωρε, πώς αποφάσισες να χρησιμοποιήσεις τους ήρωες του «Θρήνου της Κάντιας» στο βιβλίο σου; Τι είναι αυτό που σε συγκίνησε στο έργο του Ρώμα και τους ξέθαψες μέσα από τη λήθη της λογοτεχνικής μας βιβλιοθήκης;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η αναγνωστική μου σχέση με τον Ρώμα ξεκίνησε πριν από δυο δεκαετίες, σχέση πραγματικού έρωτα. Το έργο του Ρώμα με ξελόγιασε, με τη βοήθεια πάντα της σαγηνευτικής έκδοσής του από την Εστία. Προϋπήρχαν όμως και οι παιδικές μου μνήμες από την τηλεοπτική του μεταφορά στην ασπρόμαυρη τηλεόραση μιας άλλης εποχής, τη θυμάσαι αλήθεια; Συνάντησα βέβαια πολλές αναγνωστικές ανηφόρες, δυσκολίες εννοώ, μπορείς να τις φανταστείς: το γλωσσικό ιδίωμα κυρίως αλλά και η άγνοια του τόπου και της νοοτροπίας των ανθρώπων, η έλλειψη συλλογικού βιώματος. Όμως μέσα στις σελίδες του βρισκόταν ο κοσμοπολιτισμός του συγγραφέα, η ανοιχτή ματιά του στην Ευρώπη, ο επιτονισμός του τραγικού στοιχείου, τόσα πολλά… Σε ό,τι έχει να κάνει ειδικά με το «Σκηνές από τον βίο του Ματίας Αλμοσίνο» η σχέση με τον Ρώμα περνάει και μέσα από την ιστορία της ιατρικής. Ο Ρώμας είναι, απ’ αυτά γνωρίζω, ένας από τους ελάχιστους νεοέλληνες πεζογράφους που φιλοξενεί τέτοιες πληροφορίες. Αν δεν υπήρχε το έργο του Ρώμα, το τελευταίο μου βιβλίο θα ήταν φτωχότερο.

3.     ΕΡΩΤΗΣΗ: Η λέξη «απουσία», με την οποία τελειώνεις το μεγάλο ταξίδι του μυθιστορήματος του Ματίας, ποιους αφορά τελικά;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Τους πάντες και το άπαν.

4.     ΕΡΩΤΗΣΗ: Πόσο δύσκολη είναι η μετά τη συγγραφή φάση της έκδοσης και προώθησης ενός βιβλίου στις μέρες μας και πόσο δέσμιος είναι ο συγγραφέας στη διαδικασία αυτή;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Η λέξη προώθηση είναι μια σκληρή λέξη όμως στην περίπτωση των βιβλίων έχει μειωμένη ισχύ κι αυτό όχι γιατί το βιβλίο δεν είναι ένα προϊόν που συντονίζεται με τους νόμους της αγοράς αλλά γιατί διαφέρει από τα άλλα διακινούμενα αγαθά στο εξής: Η φήμη ενός βιβλίου δε χτίζεται τόσο από διαφημίσεις και άλλου είδους προώθηση αλλά κυρίως από την από στόμα σε στόμα κρίση και αποδοχή των αναγνωστών. Είναι ένα ευτύχημα αυτό για τους δημιουργούς, θα έλεγα μια ανακούφιση. Οι βιβλιοπαρουσιάσεις, για παράδειγμα, είναι ένας μηχανισμός προώθησης αλλά ταυτόχρονα και μια συνάντηση και συνομιλία του συγγραφέα με τους αναγνώστες του. Είναι και χαρά επίσης, και μάθημα ζωής για τον συγγραφέα, να μάθει να ακούει και τους άλλους όχι για να τους κάνει τα χατίρια και να περιορίζει τα οράματά του, αλλά για να συνεισφέρει έστω και λίγο στο κοινωνείν, καθότι η γραφή δεν μπορεί να είναι μόνο μια ναρκισσευόμενη έμπνευση αλλά και μια συνομιλία, μια συνάντηση.

5.     ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποια είναι η γνώμη σου για τα πρότυπα που περνάμε στη νέα γενιά;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Υπάρχει πολλή τηλεθέαση στην Ελλάδα και μάλιστα σε κακής ποιότητας εκπομπές. Η τηλεόραση έχει ένα μεγάλο μερίδιο ευθύνης αλλά δεν είναι μόνο αυτή και το φαινόμενο δεν είναι μόνο ελληνικό. Κάποιες φορές το κιτς, το ρηχό λάιφ στάιλ, η τραγική έλλειψη παιδείας και η άγνοια φαντάζουν πραγματικά ανίκητα. Πιστεύω όμως ότι δεν είναι έτσι, γιατί υπάρχουν θύλακες ποιοτικής αντίστασης, το σχολείο είναι ένας από αυτούς και συνεχίζει και μάχεται όσο κι αν αυτό δε γίνεται πάντα αντιληπτό από τον κόσμο. Να μη ξεχνάμε όμως τη γενικότερη αλήθεια, ότι οι νέοι άνθρωποι διαπαιδαγωγούνται όχι από νουθεσίες αλλά από τη δύναμη του παραδείγματος που υπάρχει δίπλα τους.

6.     ΕΡΩΤΗΣΗ: Ποια είναι η γνώμη σου για τον τρόπο που πρέπει να προωθείται η φιλαναγνωσία στα ελληνικά σχολεία;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Είναι ένα πολύ μεγάλο θέμα και δεν μπορώ να σας πω πολλά γιατί θα χρειάζονταν σελίδες επί σελίδων. Θα μείνω μόνο σε ένα: στην εφηβεία, ηλικία καίρια για τη διαμόρφωση της αναγνωστικής συμπεριφοράς, υπάρχει αυτό το συγκεκριμένο σύστημα των εισαγωγικών εξετάσεων. Τα συμπεράσματα δικά σας.

7.     ΕΡΩΤΗΣΗ: Παραφράζοντας το «Γράμματα σ’ ένα νέο ποιητή» του Ρίλκε, τι θα ήθελες να πεις σ’ ένα νέο, που θα ήθελε να ασχοληθεί με τη συγγραφή, στην Ελλάδα της κρίσης;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Να σκεφτεί πριν από όλα αν μπορεί να ζήσει χωρίς τη βάσανο της γραφής. Αν μπορεί, ας το αφήσει στην άκρη κι ας ασχοληθεί με κάτι άλλο χρήσιμο για τους ανθρώπους και την κοινωνία. Αν το νιώθει ως απαραίτητη συνθήκη για την ύπαρξη του την ίδια, τότε είναι μάλλον εφ’ όρου ζωής μολυσμένος από το μικρόβιο. Αυτή η αρρώστια θα του δώσει  χαρές και λύπες. Ας του αφιερώσω κάτι από έναν μεγάλο ποιητή του εικοστού αιώνα, από τον Έζρα Πάουντ: Κανείς δεν ξέρει αρκετά για την τέχνη. Είδα νέους εξαίσια προικισμένους που δεν μπορούσαν να υπολογίσουν το μάκρος της διαδρομής.

8.     ΕΡΩΤΗΣΗ: Ετοιμάζεις κάποιο καινούργιο μυθιστόρημα και αν ναι, σε τι αναφέρεται;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Φτιάχνεται ακόμη στο μυαλό μου και όπως καταλαβαίνεις, Κατερίνα, κατά την ενδομήτρια περίοδο δε λέμε και πολλά πολλά. Σε ευχαριστώ πολύ.